معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ١٧٤ - تربيتمدارى گزارههاى قرآنى

(قدس‌الله توسعه الزكيه) اشاره كرد. اين آفتاب معرفت در اثر ماندگار خود شبهات و ردود كه در سال ١٤٢٣ قمرى برابر با ١٣٨١ شمسى، به رشته تحرير در آورد، به شبهات مطرح شده در مورد قرآن پاسخ داد.

وى در باب دوّم، شبهه تأثيرپذيرى قرآن از فرهنگ عصر نزول را پاسخ داده‌اند.

در اينجا و با الهام از نظرات آن راحل سفر كرده، به بررسى رابطه قرآن و فرهنگ زمانه مى‌پردازم؛ البته قبل از آن ناچار از بيان مقدمه‌اى هستم.

تربيت‌مدارى گزاره‌هاى قرآنى‌

قرآن از سوى پروردگار، با هدف تغيير و تحول مثبت مخاطبان و تربيت آنان نازل شد. گزاره‌هاى علمى و آموزشى قرآن با عنايت به تأثير تربيتى آن‌ها نازل مى‌شد و همين امر موجب شد تا نظام تعليمى و آموزشى مرسوم در اين كتاب معمول نگردد.

اگر هدف قرآن پر كردن انبانه‌هاى ذهن از دانش بود، چه بهتر كه با تقسيم مرسوم دانش‌ها به عقايد، اخلاقيات و احكام و تقسيم هر بخش به موضوعات مناسب نظير توحيد، نبوت، معاد، عدل و امامت و نظاير آن، دانش‌ها را به شكل دسته‌بندى شده و منظم ارائه كند.

امّا هدف اصلى قرآن، خروج عملى و همه‌جانبه مردم از ظلمات به سوى نور بود:

كِتابٌ أَنْزَلْناهُ إِلَيْكَ لِتُخْرِجَ النَّاسَ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ بِإِذْنِ رَبِّهِمْ إِلى‌ صِراطِ الْعَزِيزِ الْحَمِيدِ.[١]

خروج از ظلمات و حركت به سوى نور، يعنى تحول همه‌جانبه عملى و عبارت ديگرى از رشد و شكوفايى و تربيت الهى و خداى‌گونه شدن است. آموزه‌هاى قرآن، ايجاد حركت ارادى و عزم و تلاش فردى و جمعى انسان‌ها را در دستور كار خود قرار داده و آموزش‌ها به تناسب آن‌ها صورت پذيرفته‌

[١] . ابراهيم، آيه ١؛« كتابى است كه بر تو نازل نموديم تا مردم را به اذن پروردگار از ظلمات به سوى نور خارج نمايى، راهى كه راه خداى با عزت ستوده است».