معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٢٤٧ - مصادر قرآن

توافق نسبى ميان شريعت اسلام و اديان پيشين گرفته‌اند.[١] اينان‌ تورات‌، انجيل‌، زبور، دانشمندان يهود و نصارا را مصادر قرآن معرفى مى‌كنند.

زمينه‌هايى كه باعث اين نظريه شده است عبارتند از: سفرهاى پيامبر به شام، ديدار و ملاقات وى با برخى علماى يهود، تشابه موجود بين قصص قرآنى و كتاب مقدس و تأثيرپذيرى پيامبر از اهل كتاب.

ريچارد بل‌، مستشرق انگليسى مدعى است كه بسيارى از آيات، از جمله آيات بعثت، از مصادر مسيحى متأثر بوده است. وى در فصل هشتم كتابش (فصل محتواى قرآن و مصادر آن) قرآن را در به‌كارگيرى برخى الفاظ و صفات همچون «الرحمن» از مذهب مانوى متأثر دانسته است. او همچنين در فصل نهم (فصل قصص) مدعى است كه قصص قرآنى بيش از مصادر مكتوب، بر مصادر شَفَوى متكى بوده است! در بعضى قصص قرآن، اضطراب واضحى مشاهده مى‌شود.[٢] و اصل قرآن نيز از لغت سريانى متأثر مى‌داند.[٣]

بيرنات هيللر، مستشرق مجارى (م ١٩٤٣ م) نيز در بحثى با عنوان: عناصر يهودى در مصطلحات قرآن كه در سال ١٩٢٨ م. منتشر شده است، سعى بر اثبات تأثيرپذيرى قرآن از يهود دارد.[٤] چنان‌كه، وزف هورفيش‌ (م ١٩٣١ م) نيز مقاله‌اى با عنوان‌ اسماء اعلام يهودى در قرآن‌ دارد كه به سال ١٩٢٥ م. منتشر شده است.[٥] ونز برو- مستشرق معاصر- نيز علاوه بر تأكيد بر تكوين تدريجى قرآن طى دو قرن! آن را متأثر از سنّت يهودى معرفى كرده است.

برخى از شعاير اسلام- كه بخش عمده‌اى از آن در قرآن آمده- را حاصل ابداعات خاصه و تأثيرات متنوعه صحابه، جاهليت، يهود، نصرانيت، فارس‌ها،

[١] . ر. ك: محمدهادى معرفت، شبهات و ردود، ص ٧.

[٢] . المستشرقون و الدراسات القرآنيه، صص ٣٤- ٣٣.

[٣] . همان.

[٤] . همان، ص ٧٢.

[٥] . مصدر القرآن، دراسة لشبهات المستشرقين و المبشرين حول الوحى المحمدى؛ دكتر ابراهيم عوض، صص ١٠٧، ١١١، ١١٢، ١١٧، ١٢١، ١٤٠، ٢١٧، ٢٢٩ و ٢٧٨.