معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣٧٦ - ٣ ترجمه قرآن بين امكان و امتناع

به نظم و ترتيب اصل التزامى ندارد. در ترجمه بيشتر كتاب‌هاى علمى، اين سبك و اسلوب رعايت شده است؛ اين اسلوب پسنديده‌ترين اسلوب‌هاى ترجمه است و حق امانت را كاملًا رعايت كرده است؛ زيرا مقصود صاحب كتاب همان معانى و مطالبى است كه براى استفاده كنندگان بيان داشته، خواه به زبان خود كتاب باشد يا زبان ديگر.[١]

نيز مى‌توان گفت ترجمه آزاد يا ترجمه ارتباطى با اهداف كلى قرآن سازگارتر از شيوه ترجمه همگام است؛ زيرا اولًا: قرآن دعوت الهى و هدايت است و ترجمه آزاد در ابلاغ دعوت و پيام زبان مبدأ به مقصد رساتر از ترجمه همگام است. ثانياً: قرآن به زبانى دون زبانى و مردمى دون مردمى اختصاص ندارد و مهم رساندن بشارت‌ها و اندرزهاى قرآن به همه مردم است و پيدا است كه همه مردم عرب‌زبان نيستند يا همه مردم نمى‌توانند زبان عربى را فرا بگيرند تا مستقيماً خود پيام قرآن را از قرآن دريابند؛ آن چه اهميت دارد رساندن پيام قرآن است كه با شيوه ترجمه آزاد امكان‌پذيرتر مى‌باشد. ثالثاً: جمود بر ترجمه همگام نه تنها از زيبايى و شيوايى ترجمه مى‌كاهد، بلكه موجب نقض غرض است زيرا گاه كج‌تابى‌هاى ترجمه همگام مخاطب را از پيام اصلى دور مى‌سازد و گاه موجب وهن پيام مى‌گردد.

با توجه به اين نكته‌ها بايد گفت نظر استاد (ره) در انتخاب شيوه ترجمه آزاد براى قرآن كريم نظرى صائب و پسنديده است.

٣. ترجمه قرآن بين امكان و امتناع‌

اين بحث آن گونه كه شايسته آن است از سوى قدما مورد بررسى و تحليل مبسوط قرار نگرفته است. گفته شده اولين كسى كه در بين دانشمندان مسلمان به اين مسأله پرداخته، شافعى‌ بوده است.[٢]

جاحظ به مناسبت در كتاب‌ الحيوان‌ بحث ژرفى در باب ترجمه از جمله‌

[١] . همان، ص ١٨٥ و ج ١، ص ١١٩.

[٢] . الموافقات، ج ٢، ص ٦٦.