معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٧٢ - بطن قرآن در نگاه روايات

توجه داده است.[١]

بطن قرآن در نگاه روايات‌

به جرأت مى‌توان گفت آنچه قرآن‌پژوهان را به رأى قاطع در «ذوبطون» بودن آيات قرآن رسانده، روايات رسيده از پيامبر اسلام (ص) و اهل بيت پاك آن حضرت (ع) بوده است.

گستردگى روايات در اين باب به گونه‌اى است كه نقل همه آن‌ها در اين مختصر نمى‌گنجد. از اين‌رو در ذيل فقط به نقل پاره‌اى از روايات كه بر «ذوبطون» بودن قرآن صراحت دارند بسنده شده است.

١. پيامبر اكرم (ص):

انَّ للقرآنِ ظهراً و بطناً وَ لِبطنه بَطنٌ الي سبعةِ ابْطُنٍ‌[٢]

براى قرآن ظاهرى است و باطنى و براى باطن آن باطن ديگرى است تا هفت بطن.

٢. پيامبر اكرم (ص):

... و لهُ ظَهرٌ و بطنٌ، فظاهرهُ حُكمٌ و باطنه علمٌ، ظاهرُهُ انيقٌ و باطنه عميق ...[٣]

براى قرآن ظاهرى است و باطنى، ظاهرش حكم است و باطنش علم و دانش، ظاهرش زيبا و باطنش ژرف و عميق است.

٣. امام‌ على‌ (ع):

... و انَّ القرآنَ ظاهرُهُ انيقٌ و باطنهُ عميقٌ، لا تُفني عجائبه و لا تنقضي غَرائِبهُ وَ لا تَكشفُ الظُلُماتُ الّا بِه؛[٤]

قرآن ظاهرش زيبا و باطنش ژرف است، شگفتى‌هايش تمام نمى‌شود و اسرار نهفته آن پايان نمى‌پذيرد و تاريكى‌ها جز با قرآن برطرف نگردد.

٤. فريابى‌ از سفيان‌ و او از يونس بن عبيد و او از حسن‌ نقل مى‌كند: قال رسول الله (ص):

[١] . ر. ك: التفسير و المفسرون، ج ٢، ص ٣٥٣.

[٢] . تفسيرالصافى، ج ١، مقدمه ٤.

[٣] . اصول الكافى، ج ٤، ص ٣٩٨.

[٤] . نهج البلاغه، خطبه ١٨.