معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٢٣٩ - ديدگاههاى دانشمندان

خدشه‌دار مى‌كند.[١]

استاد مكارم شيرازى‌ مضمون حديث را نقل مى‌كند و آن را نقد كرده است. او در نقد مى‌نويسد:

اوّلًا: به گفته محققان راويان اين حديث افراد ضعيف و غير موثقند و صدور آن از ابن عباس‌ نيز به هيچ وجه معلوم نيست و به گفته‌ محمد بن اسحاق‌ اين حديث از مجعولات زنادقه مى‌باشد و او كتابى در اين باره نگاشته است.

ثانياً: احاديث متعددى در مورد نزول سوره نجم و سپس سجده كردن پيامبر و مسلمانان در كتب مختلف شده و در هيچ يك از اين احاديث، سخنى از افسانه غرانيق نيست و اين نشان مى‌دهد كه اين جمله بعداً بر آن افزوده شده است.[٢]

ايشان در ادامه مى‌نويسد:

از مجموع بحث به‌خوبى روشن مى‌شود كه افسانه غرانيق ساخته و پرداخته دشمنان ناشى و مخالفان بى‌خبر است كه براى تضعيف موقعيت قرآن و پيامبر (ص) چنين بى‌اساس را جعل كرده‌اند.

لذا تمام محققان اسلامى اعم از شيعه و اهل تسنن اين حديث را قوياً نفى و تضعيف كرده‌اند و به جعل جاعلين نسبت داده‌اند.[٣]

استاد معرفت مى‌نويسد:

فالرواية من جميع وجوهها غير موصولة الاسناد الي شهود القصه لو صحت الواقعه و قواعد فنّ التمحيض في اسناد الروايات تأبي جواز الاحتجاج بمثل هذا الحديث المرسل.[٤]

افزون بر مطالب فوق، اين حديث از چند جهت قابل نقد است:

١. از نظر محتوا، با آيات ديگر همين سوره منافات دارد؛

[١] . سيدمحمدحسين طباطبايى، الميزان فى تفسير القرآن، ج ١٤، ص ٤٣٥.

[٢] . ناصر مكارم شيرازى، تفسير نمونه، ج ١٤، ص ١٤٢؛ مطلب ابن اسحاق از تفسير كبير، ج ٢٣، ص ٥٠.

[٣] . همان، ص ١٤٤. ايشان مطلب فوق را به بسيارى از مفسران از جمله طوسى در مجمع البيان، فخر رازى، فى ظلال، تفسير صافى، روح المعانى، الميزان و تفسيرهاى ديگر نسبت مى‌دهد.

[٤] . محمدهادى معرفت، التمهيد فى علوم القرآن، ج ١، ص ٨٨.