معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ١٩٨ - ١٢ تنبيه بدنى زنان

١٢. تنبيه بدنى زنان‌

در مورد آيه ٣٤ از سوره نساء، كه به مردان اجازه تنبيه بدنى زنان را داده است؛ مشهور مفسران مى‌نويسند:

باتوجه به صدر آيه‌ الرِّجالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّساءِ؛ در اسلام سرپرستى خانواده به مرد واگذار شده است، لذا زنان بايد در برابر شوهران خود در امر سرپرستى مطيع باشند و در غياب شوهرشان مال آن‌ها و خودشان را براى شوهرشان حفظ كنند و به مال او يا ناموس او خيانت نكنند:

فَالصَّالِحاتُ قانِتاتٌ حافِظاتٌ لِلْغَيْبِ بِما حَفِظَ اللَّهُ‌

اما زنانى كه به فكر مخالفت و عدم اطاعتند و مى‌خواهند قانتات و حافظات نباشند، لازم است تا در خانواده رسيدگى داخلى شود و تا آنجا كه ممكن است كار قضاوت و داورى را به افراد بيگانه در دادگسترى‌ها نكشانند، بدين منظور چنين تدبير كرد، كه در ابتدا سرپرست خانواده آن‌ها را نصيحت كند و وظايف زناشويى را به نظرشان بياورند و از خدا بترسانند:

وَ اللَّاتِي تَخافُونَ نُشُوزَهُنَّ فَعِظُوهُنَ‌

در مرحله دوم اگر موعظه مفيد واقع نشد، خوابگاه آن‌ها از هم جدا شوند:

وَ اهْجُرُوهُنَّ فِي الْمَضاجِعِ‌

و اگر آن هم مؤثر واقع نشد، آن‌ها را تنبيه كنند تا جلوى مخالفت گرفته شود. اين زدن با هدف بازگشت به اطاعت و به ميزان لازم است، نه به منظور تشفى خاطر و بى‌هدف. به همين دليل فرمود:

فَإِنْ أَطَعْنَكُمْ فَلا تَبْغُوا عَلَيْهِنَّ سَبِيلًا.[١]

در روايات نيز ميزان تنبيه را خفيف و در حدّى دانسته است، كه موجب درد شديد زنان ناشزه نشود. پس تنبيهات بدنى با هدف جلوگيرى از پاشيده شدن نظام خانواده و با حفظ حدود سرپرستى شوهران در خانه و بعد از يأس از تأثير موعظه و قهر قلمداد شده و تدبيرى براى جلوگيرى از طرح مسائل خانواده در بيرون از آن است. لذا اگر امر خانواده به عدم سازش آن‌ها منتهى‌

[١] . نساء، آيه ٣٤.