معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٤٦٤ - ٣ تعيين سرنوشت بر اساس اعمال

روزى در كارى است:

يَسْئَلُهُ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ كُلَّ يَوْمٍ هُوَ فِي شَأْنٍ‌[١]

به تعبير فلسفى، علت محدثه عالم، علت مبقيه نيز مى‌باشد. بنابراين، اين نكته كه خلقت و تدبير تمامى مخلوقات بر اساس مشيت اراده خداوند استمرار دارد، مورد توافق همه مسلمانان مى‌باشد. از همين رو است كه خداوند يهود را مورد مذمت قرار مى‌دهد كه آفرينش عالم را تمام شده و خدا را فارغ از فعاليت خالقانه مى‌دانند! قرآن در اين باره مى‌فرمايد:

وَ قالَتِ الْيَهُودُ يَدُ اللَّهِ مَغْلُولَةٌ غُلَّتْ أَيْدِيهِمْ وَ لُعِنُوا بِما قالُوا بَلْ يَداهُ مَبْسُوطَتانِ يُنْفِقُ كَيْفَ يَشاءُ ....[٢]

و يهوديان مدعى شدند كه دست خداوند [از آفرينش يا بخشش‌] بسته است؛ دستان خودشان بسته باد. و به خاطر اين سخنى كه گفتند، لعنت بر باد؛ آرى دستان او گشاده است و هرگونه كه خواهد ببخشد.

امام‌ صادق‌ (ع) و امام‌ رضا (ع) در روايتى در توضيح اين آيه گفته‌اند كه باور يهود چنين بود كه خدا از كار آفرينش فارغ شده است، نه چيزى به عالم مى‌افزايد و نه خواهد كاست.[٣]

از اين‌رو قرآن يهود را به خاطر چنين اعتقادى مورد لعن قرار مى‌دهد و مى‌گويد: دستان خدا گشوده است. با توجه به سياق عبارت و معناى روايت به‌خوبى مى‌توان استنباط كرد كه فعاليت خالقانه خدا تداوم دارد. همچنين از تعابير فعل مضارع آيات قرآن در تدبير عالم‌ يدبر الامر[٤] بر مى‌آيد كه خداوند، الآن نيز مانند گذشته به تدبير عالم مى‌پردازد.

٣. تعيين سرنوشت بر اساس اعمال‌

مطابق آموزه‌هاى دينى، سرنوشت انسان به حسب اعمال خوب و بد او تعيين مى‌شود. بسيارى از كارهاى نيك، نظير ايمان به خدا، تقوا، شكرگزارى،

[١] . الرحمن، آيه ٢٩.

[٢] . مائده، آيه ٦٤.

[٣] . محمدباقر مجلسى، بحارالانوار، ج ٤، ص ١١٣.

[٤] . يونس، آيه ٣؛ نور، آيه ٤٣.