معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٤٢٨ - ٤ ١ احاطه پيوسته و گسترده

نيست خدايى جز خداى يكتا كه زنده و بر پا دارنده همه امور است.

٤. ١. احاطه پيوسته و گسترده‌

قد علم السرائر و خبر الضمائر له الإحاطة بكل شي‌ء و الغلبة لكل شي‌ء و القوة علي كل شي‌ء؛[١]

او دانا به تمام اسرار عالم و ضمير انسان‌ها است. بر همه چيز احاطه و غلبه دارد و توانا بر هر امرى است.

خلقت مستمر، ربوبيت پيوسته و گسترده، احاطه پيوسته و گسترده بر همه اشياى عالم هستى و قيوميت خداوند به همه جهان، حضور و هدايت تكوينى خداوند متعال را در جهان هستى نشان مى‌دهد.

همچنين هدايت تشريعى خداى متعال به نحوى است كه آنچه بشر تا روز قيامت به آن نياز داشته باشد براى بشر آورده است.

بنابراين، در عرصه اقتصادى خداوند متعال هر لحظه هدايت تكوينى دارد و نيز مردم و جامعه براى رسيدن به كمال و اهداف اقتصادى، نيازمند هدايت تشريعى او هستند.

اين ديدگاه با تفسيرى كه مكتب سرمايه‌دارى از رابطه خداوند با جهان هستى ارائه مى‌دهد كاملًا تفاوت دارد. اساسى‌ترين مبناى اعتقادى و فلسفى نظام سرمايه‌دارى، «دئيسم» است. اين ديدگاه رابطه خداوند را با جهان طبيعت و انسان به گونه خاصى ترسيم مى‌كند. دئيست‌ها بر اين باورند كه خداوند متعال جهان طبيعت را آفريده و نظام طبيعى را كه كارآمدترين نظام است، در آن قرار داده، و خود هيچ گونه دخالت تكوينى مستمر و هدايت تشريعى ندارد. آنچه نياز ابناى بشر است، بر اساس مشيت الاهى در نظام طبيعى قرار داده شده است. بر اساس اين ديدگاه، خداوند، همانند ساعت‌سازى است كه جهان طبيعت را همانند ساعت آفريده و آن را به حال خود رها ساخته است و خودبه‌خود و به نحو احسن كار مى‌كند.

نظام اقتصادى نيز جزئى از نظام طبيعى است كه بدون نياز به هدايت‌

[١] . نهج البلاغه، ترجمه سيد جعفر شهيدى، خطبه ٨٥.