معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٢٨٣ - ١ ٤ قلمرو افرادى و زمانى قرآن

اينكه گفتيم وظيفه شارع دخالت در امورى نيست كه عقلش به آن مى‌رسد، اين را نمى‌توان به خود امور شرعيه سرايت داد. مثلًا درست نيست گفته شود ما خود در باب مسائل حكومت، تعزيرات، حدود، قصاص و بسيارى از ابواب معاملات و احكامى مانند عدّه، طلاق، حيض و نفاس خود مى‌توانيم به حقيقت برسيم و خارج از جامعيت قرآن است.[١] زيرا قرآن كريم در بعد تشريع نيز معجزه الهى است.[٢]

٤. قلمرو قرآن‌

چنانكه گذشت، قلمرو قرآن كريم غير از جامعيت آن است؛ بدين جهت استاد معرفت گرچه جامعيت قرآن را مربوط به امور شرعى و خارج از حيطه دانش بشرى مى‌داند، لكن قلمرو بيانات قرآن كريم را در سه جهت افرادى و زمانى و موضوعى، گسترده شمرده‌اند.

١. ٤. قلمرو افرادى و زمانى قرآن‌

از گستره مكانى قلمرو بيانات قرآن كريم، به جهانى بودن و از گستره زمانى آن به جاودانگى ياد مى‌شود. جناب استاد معرفت (ره) معتقد است كه قرآن مرحله به مرحله از محدوده زمانى عصر خويش فراتر رفته و دامنه تحدّى را گسترش داده، نه تنها عرب، بلكه تمامى بشريّت را براى ابديّت به هم آوردى فرا خوانده است. آيه‌ قُلْ لَئِنِ اجْتَمَعَتِ الْإِنْسُ وَ الْجِنُّ عَلى‌ أَنْ يَأْتُوا بِمِثْلِ هذَا الْقُرْآنِ لا يَأْتُونَ بِمِثْلِهِ وَ لَوْ كانَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ ظَهِيراً[٣] آب پاكى را بر دست همه ريخته، تمامى انس و جنّ را به نحو جمعى- كه عموم افرادى و زمانى هر دو را شامل مى‌شود[٤] مورد تحدّى قرار داده و اعلام كرده است كه اگر همه‌

[١] . ر. ك: آيت‌الله محمدهادى معرفت، مصاحبه در باب جامعيت قرآن كريم نسبت به علوم بشرى، فصلنامه نامه مفيد، سال ١٣٧٥، پياپى ٦، صص ١٦- ١٣.

[٢] . ر. ك: محمدهادى معرفت، التمهيد فى علوم القرآن، ج ٦، صص ٣٢٦- ٢١٢.

[٣] . اسراء، آيه ٨٨.

[٤] . اين يك اصطلاح اصولى است و مقصود همه افراد در طول زمان مى‌باشد. ر. ك: محمدهادى معرفت، التهميد فى علوم قرآن، ج ٦، ص ٢٩؛ محمدهادى معرفت، علوم قرآنى، صص ٤١٩- ٤١٨.