معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٢٧٩ - ١ ٣ نقد ديدگاه حداكثرى

رش‌الخدش را مى‌گويد كه جزء تعزيرات و جزو ديّات است. يعنى حتى ديه رش‌الخدش را براى ما مشخص كرده است؛ يعنى در رابطه با شئوون دينى آنچه را كه نياز مردم است ما در اين كتاب روشن كرديم.

عبارت‌ تفصيل كل شي‌ء در آيه ١١١ سوره يوسف نيز به جامعيت قرآن درباره هدايت دلالت دارد، چون شبيه به عبارت‌ تَفْصِيلَ كُلِّ شَيْ‌ءٍ براى‌ تورات‌ صفت آمده است؛ حال آنكه ما نمى‌پذيريم‌ تورات‌ همه چيز، حتى احكام لازم را بيان كرده باشد؛ زيرا اگر همه چيز را بيان كرده بود، ديگر به كتاب وحيانى ديگرى نيازى نبود، حال آنكه خداوند بعد از تورات‌ و انجيل، قرآن را فرستاده است.[١]

بنابر اين استاد معرفت از آيات استفاده مى‌كند كه جامعيت قرآن كريم مربوط به شريعت و احكام است.

٣. نقد ديدگاه‌ها

حضرت آيت‌الله معرفت (ره) هيچ‌يك از ديدگاه‌هاى افراطى يعنى قول به حداكثرى و نيز تفريط يعنى قول به حداقلى را نپذيرفته، هر دو را نقد كرده‌اند.

١. ٣. نقد ديدگاه حداكثرى‌

جناب استاد معرفت (ره) بيشتر سخن درباره جامعيت قرآن كريم را در نقد ديدگاه حداكثرى بيان فرموده كه معتقد است قرآن كريم مشتمل بر تمامى علوم است. در نظر وى مدعاى اين ديدگاه بى‌شاهد و بى‌دليل است.

اولًا، نخستين پرسش بى‌پاسخى كه متوجّه صاحبان اين پندار مى‌شود، آن است كه از كجا و چگونه اين همه علوم و صنايع و اكتشافات روزافزون از قرآن استنباط شده است؟ چرا پيشينيان به آن پى نبرده و متأخرين نيز به آن توجهى ندارند؟ كجاى قرآن از مثلثات و يا رقّت هوا يا چگونگى اختراع سخن‌

[١] . ر. ك: آيت‌الله محمدهادى معرفت، مصاحبه در باب جامعيت قرآن كريم نسبت به علوم بشرى، فصلنامه نامه مفيد، سال ١٣٧٥، پياپى ٦، صص ٨ و ٩.