معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ١٧٧ - خاستگاه شبهه اثرپذيرى قرآن از فرهنگ زمانه

اين ارتباط با فرهنگ و مجموعه باورها و رفتارها و سنت‌ها و بدعت‌هاى معاصران با هدف داورى، پيرايش ابعاد منفى و پذيرش ابعاد مثبت فرهنگ، انجام گرفت و گذشت كه در پرتو اين تعامل، جان مردم و جامعه نورانى شد و زندگى آنان رنگ الهى يافت.

ترديدى نيست كه قرآن بر فرهنگ معاصران خود تأثيرى عميق، ماندگار و گسترده‌اى بر جاى گذاشت، امّا آيا در تعاملى كه با فرهنگ معاصر برقرار كرد، رنگ آن فرهنگ را پذيرفت و برخى از خرافات، سخنان غير موافق با دانش، احكام جائرانه جارى در بين عرب معاصر، توصيف‌هاى نعمت‌هاى آخرت را موافق با رغبت‌هاى ويژه عربى پذيرفت؟

برخى از شرق‌شناسان و گروهى از اصحاب قلم و فكر در ميان مسلمانان با تفاوت‌هايى اين اشكال را متوجه قرآن كرده و با شدّت و ضعفى آن را پذيرفته‌اند.

به‌طور كلّى عده‌اى از روشنفكران مسلمانان، متون الهى مربوط به سياست، قصاص، حدود و ديات، ارث و نظاير آن را با فرهنگ و واقعيات اجتماعى عصر نزول مرتبط دانسته‌اند. به نظر آنان، شارع مقدّس اين احكام را، با هدف تنظيم عادلانه و اخلاقى همان واقعيات اجتماعى تنظيم كرده، نه آن‌كه در صدد تشريع قانون جزا باشد.

به نظر اين گروه، مغز و گوهر دين، دعوت به عدالت و رحمت است؛ امّا احكام اسلامى مرتبط با امور اجتماعى، صدف دين و عرضى آن مى‌باشد كه بايد در شرايط جديد و با تفاوت فرهنگ، مجدداً ارزيابى شود. تا در صورتى كه با دريافت امروزين فرهنگ انسانى از عدالت و رحمت سازش نداشت، كنار گذاشته شود و اصلاح و بازسازى گردد!

اين ديدگاه شواهدى از مثال‌ها، تشبيهات، استعاره و كنايه‌ها و نيز موضوعاتى همچون جن، سحر، چشم‌زخم را بيان مى‌كند، كه در فرهنگ امروزه جايى ندارد. به نظر آنان اين امور بخشى از فرهنگ معاصران نزول قرآن‌