معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٢٠٨ - ١٦ ٥ چشمزخم

فرزندان من! از يك در وارد نشويد، بلكه از درهاى مختلف وارد شويد.

به دليل آن بود كه‌ يعقوب‌ به فراست دريافته بود كه عزيز مصر همان پسرش‌ يوسف‌ است، ولى خداوند به او اجازه نداده بود كه آن را به صراحت ابراز كند. پس چون پسرانش را به سوى وى روانه ساخت، سفارش كرد كه جدا جدا بر او وارد شوند و هدفش اين بود كه‌ بنيامين‌ به تنهايى با يوسف‌ روبه‌رو شود، بدون حضور ديگر برادران تا واكنش‌ يوسف‌ را در اين ملاقات خصوصى ارزيابى كند و به‌ يوسف‌ بودن او يقين حاصل كند.[١]

بنابراين، آيه شاهد چشم‌زخم نيست. افزون بر اينكه گريز از تأثير چشم‌زخم مردم، نيازمند ورود از درهاى چندگانه نبود. بلكه مى‌توانستند از يك درب، طى چند نوبت و جداگانه وارد شوند. علاوه كه آن‌ها در لابه‌لاى جمعيت انبوهى از اهل كاروان و در ميان بار و بُنه فراوان وارد مى‌شدند؛ با چنين وضعيتى چندان معلوم نمى‌شد كه برادرانى از يك پدر هستند.[٢]

آيه «٥١» سوره قلم، وَ إِنْ يَكادُ الَّذِينَ كَفَرُوا ... نيز شاهد چشم‌زخم نيست، زيرا «ازلاق» با چشم يعنى پر و تيز و خشمگينانه به كسى نگريستن، به‌گونه‌اى كه وحشت آفريند و او را به عقب‌نشينى وادارد. به علاوه چشم كردن هنگامى است كه منظره‌اى خوشايند باشد نه نفرت‌انگيز و ناخوشايند و آيه صراحت دارد كه نگاه‌هاى تند ايشان وقتى بود كه ذكر را مى‌شنيدند، آن هم با خشم و نفرت.[٣]

خلاصه آن كه حضرت استاد معرفت با انجام اين تحقيقات به تمام شواهد مدعيان تأثيرپذيرى قرآن از فرهنگ زمانه، اقدام كردند تا حقيقت برترى اين كتاب آسمانى را از انفعال در برابر فرهنگ معاصران، به اثبات رسانند و تمام بهانه‌هاى مدعيان را پاسخ دهند؛ به‌گونه‌اى كه هيچ شبهه مصداقى باقى نماند.

ضمناً ايشان در پاسخ به شبهه‌ها با استفاده از تحقيقات گذشتگان، توسن تحقيق را به مرزهاى جديد كشانده و دلايل پيشينيان را بهبود و تكميل كرده‌اند.

[١] . ر. ك: همان، ص ٢٢٩، ترجمه فارسى، ص ٢٨٠.

[٢] . همان، ص ٢٣١، ترجمه فارسى، ص ٢٨١.

[٣] . همان، صص ٢٣١، ترجمه فارسى، صص ٢٨٣- ٢٨١.