معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٤٥٧ - چكيده

بداء از منظر آيت‌الله معرفت (ره)

محمد محمدرضايى‌[١]

چكيده‌

اين نوشتار بر آن است تا آموزه بداء را از ديدگاه مكتب تشيع مورد پژوهش قرار دهد. بداء در اصطلاح به معناى آن است كه خدا بر اساس سنت‌هاى ثابت حكمت و مشيت و عملكرد انسان، قضا و قدرى را محو و قضا و قدرى ديگر را اثبات مى‌كند.

اين تغيير در قضاى الهى كه بر عملكرد انسانى مبتنى است، مستلزم جهل در ساحت الهى نيست. به اين معناى بداء در آيات و روايات تصريح شده است، اما بداء معناى ديگرى نيز دارد كه در حقيقت به معناى ايجاد رأى جديدى است كه قبل از آن وجود نداشت كه مستلزم جهل و مخفى بودن آن، قبل از رأى جديد است. اين نوع بداء در مورد خداوند محال است؛ زيرا بر اساس آموزه‌هاى قرآنى، هيچ چيز بر خدا مخفى نمى‌باشد و از ازل و قبل از به وجود آمدن هر چيزى علم داشته است.

نظر بداء مبنى بر اصولى است كه عبارتند از:

١. علم خداوند به همه اشياء؛

٢. تمام موجودات اين عالم تحت سيطره و قدرت خداوند هستند. خداوند هر روزى در كارى است؛

[١] . دانشيار دانشگاه تهران.