معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٤٧٥ - ٣ رابطه بداء با پيشگويىهاى انبيا و اولياى الهى

تكليف خود عمل كرد، ولى پيش‌گويى او تحقق نيافت و ذبح صورت نگرفت و ابراهيم‌ از اين تغيير، بى‌خبر بود.[١]

٣. حضرت‌ موسى‌، به قومش خبر داد كه به مدت سى روز به ميقات مى‌رود و هارون‌ را به جانشينى خود برگزيد. ولى بر اساس آيات قرآن، اين ميقات چهل روز به طول انجاميد و در همان ده روز پايانى، ماجراى گوساله‌پرستى بنى‌اسرائيل واقع شد. حضرت‌ موسى‌ (ع) از اين تقدير دوّم آگاهى نداشت و به قوم خود همان تقدير اول را اطلاع داده بود.[٢]

٤. بر اساس روايتى از امام‌ صادق‌ (ع)، حضرت‌ عيسى‌ از كشته شدن نوعروسى بر اثر نيش مار خبر داده بود، ولى اين پيش‌گويى به جهت صدقه‌اى كه آن نوعروس داده بود، به وقوع نپيوست.[٣]

برخى، اين اخبار غيبى معدود را چنين توجيه كرده‌اند كه علم انبيا در مورد اين اخبار، علم به مقتضى و علت ناقصه بوده است، نه به علت تامه؛ و يا به تعبيرى مصدر علوم آنان، لوح محو و اثبات بوده است، نه لوح محفوظ.[٤]

بنابراين، هنگامى كه اين اخبار غيبى، تحقق پيدا نكردند، در آن‌ها بداء حاصل شده است؛ يعنى از جانب خدا، آنچه بر آنان مخفى بود، آشكار شده است، همان‌گونه كه قرآن مى‌فرمايد:

الْقِيامَةِ وَ بَدا لَهُمْ مِنَ اللَّهِ ما لَمْ يَكُونُوا يَحْتَسِبُونَ.[٥]

اما برخى ديگر در مورد بى‌اعتمادى مردم به اخبار پيامبران، مطرح كرده‌اند كه خبر دادن پيامبران و اوليا دوگونه است:

١. اخبارى كه در باب صفات خدا، كيفيت حشر و نشر در قيامت، نظام نبوت، اخبار انبياى گذشته بر اين كه پيامبرى بعد از آن‌ها مى‌آيد و نظام ولايت‌

[١] . صافات، آيات ١٠٧- ١٠٢.

[٢] . اعراف، آيه ١٤٢، ٥٠- ١٤٧.

[٣] . محمدباقر مجلسى، بحارالانوار، ج ٤، ص ٩٤.

[٤] . سيدمحمدحسين طباطبايى، الميزان فى تفسير القرآن، ج ١١، ص ٥٢٢؛ جعفر سبحانى، بحوث فى الملل و النحل، ج ٦، ص ٣٣١.

[٥] . زمر، آيه ٤٧.