معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٢٧٧ - ٢ ٢ ٢ آيات بيانگر جامعيت قرآن كريم
كه ايمان آوردهاند، ندانستهاند كه اگر خدا مىخواست، قطعاً تمام مردم را به راه مىآورد و كسانى كه كافر شدهاند، پيوسته به [سزاى] آنچه كردهاند، مصيبت كوبندهاى به آنان مىرسد ...[١]
آيه هفتم:
قُلْ فَأْتُوا بِكِتابٍ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ هُوَ أَهْدى مِنْهُما أَتَّبِعْهُ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ؛[٢]
بگو: پس اگر راست مىگوييد، كتابى از جانب خدا بياوريد كه از اين دو هدايت كنندهتر باشد تا پيرويش كنم.[٣]
ميان مفسرّان قرآن اختلاف هست كه آيا آيات ٣٨، ٥٩ و ١١٤ انعام و رعد، ٣١ نيز همانند آيه ١١١ از سوره يوسف و آيه ٨٩ از سوره نحل، به قلمرو بيانات قرآن كريم مربوط مىباشد يا نه؟ اين اختلاف در مورد آيات ٣٨ و ٥٩ به جهت اين است كه آيا مراد از كتاب در اين دو آيه، قرآن كريم است يا لوح محفوظ و علم خدا؟ اگر مراد، قرآن كريم باشد، به جامعيت قرآن مربوط خواهند بود.[٤] و اختلاف نظر در مورد آيه ١١٤ سوره انعام ناشى از اين است كه مفصلًا به معنى روشن و غير مختلط بودن احكام و معارف آن بگيريم[٥] و يا همانند مرحوم طبرسى به معنى بيان كننده تمام مايحتاج بشر بدانيم[٦] كه در اين صورت اين آيه نيز هممضمون آيات ٨٩ سوره نحل و ١١١ سوره يوسف مىشوند. اختلاف در آيه ٣١ سوره رعد به اين سبب است كه كسانى معتقدند
[١] . شيخ طوسى گويد: از پيامبر اكرم( ص) خواستند معجزهاى بياورد كه كوه با آن حركت كند و اين آيه نازل شده و بيان كرد كه اگر به چيزى كوه حركت كند، همين قرآن است. ر. ك: محمد بن حسن الشيخ الطوسى، التبيان فى تفسير القرآن، ج ٦، ص ٢٥٢.
[٢] . قصص، آيه ٤٩.
[٣] . ر. ك: جلالالدين عبدالرحمان بن ابى بكر السيوطى، معترك الاقتران فى اعجاز القرآن، صص ١٦- ١٢؛ آيتالله جوادى آملى، تفسير موضوعى قرآن كريم قرآن، در قرآن، ج ١، ص ١٣٧. و نيز محمد تقى مصباح يزدى، راه و راهنماشناسى، ص ١٣٠، محمدهادى معرفت، التمهيد فى علوم القرآن، ج ٤، ص ٢٩؛ محمد حسين حسينى تهرانى، نور ملكوت قرآن، ج ٢، ص ٢٢.
[٤] . ر. ك: سيدمحمدحسين طباطبايى، الميزان فى تفسير القرآن، ج ٧، صص ٨١ و ١٢٩؛ آيتالله جوادى آملى، تفسير موضوعى قرآن كريم، قرآن در قرآن، صص ٢٢٦- ٢٢٤؛ محمد بن محمد الزمخشرى، الكشاف فى تفسير القرآن، ج ٢، صص ٢١ و ٣١.
[٥] . ر. ك: سيدمحمدحسين طباطبايى، الميزان فى تفسير القرآن، ج ٧، ص ٣٢٨.
[٦] . ر. ك: ابى على الفضل بن الحسن الطبرسى، مجمع البيان، ج ٢، ص ٣٥٣.