معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ١٦٥ - نقد افسانه«آيات شيطانى»

١. از نظر سند داراى خدشه جدى است. اين افسانه را هيچ يك از محققين علماى اسلام نپذيرفته و آن را خرافه‌اى بيش ندانسته‌اند. كسانى همچون‌ قاضى عياض‌، قاضى بكر بن علا، ابوبكر بن العربى‌، محمد بن اسحاق‌ و محمد حسين هيكل‌ اين داستان را از نظر سند رد كرده‌اند.

٢. صدر و ذيل اين افسانه دچار تهافت و عدم انسجام است؛ زيرا اين سوره با جمله‌ وَ النَّجْمِ إِذا هَوى‌، ما ضَلَّ صاحِبُكُمْ وَ ما غَوى‌، وَ ما يَنْطِقُ عَنِ الْهَوى‌، إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحى‌، عَلَّمَهُ شَدِيدُ الْقُوى‌ آغاز شده است. در اين آيات بر عدم ضلالت و اغوا و نطق از روى هوى براى پيامبر تأكيد شده است. هم چنين تصريح شده كه هر چه پيامبر مى‌گويد وحى است:

إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحى‌.

و اگر چنين بود كه ابليس بتواند در اينجا تلبيس كند، لازمه‌اش تكذيب كلام خدا است. و هرگز شيطان برخواست خدا غالب نيايد.

إِنَّ كَيْدَ الشَّيْطانِ كانَ ضَعِيفاً؛[١] كَتَبَ اللَّهُ لَأَغْلِبَنَّ أَنَا وَ رُسُلِي إِنَّ اللَّهَ قَوِيٌّ عَزِيزٌ،[٢]

عزيز، كسى را گويند كه ديگرى نتواند بر او چيره گردد. چگونه ابليس كه در موضع ضعف قرار دارد، مى‌تواند بر خدا كه در موضع قوت است، چيره شود؟

٣. در قرآن به صراحت هرگونه سلطه ابليس را بر مؤمنان كه در پناه خدايند نفى مى‌كند. خداوند مى‌فرمايد:

إِنَّهُ لَيْسَ لَهُ سُلْطانٌ عَلَى الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَلى‌ رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ‌[٣]

و

إِنَّ عِبادِي لَيْسَ لَكَ عَلَيْهِمْ سُلْطانٌ ....[٤]

شيطان خود گويد:

وَ ما كانَ لِي عَلَيْكُمْ مِنْ سُلْطانٍ إِلَّا أَنْ دَعَوْتُكُمْ فَاسْتَجَبْتُمْ لِي؛[٥]

[١] . نساء، آيه ٧٦.

[٢] . مجادله، آيه ٢١.

[٣] . نحل، آيه ٩٩.

[٤] . اسراء، آيه ٦٥.

[٥] . ابراهيم، آيه ٢٢.