معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣٢٧ - خاورشناسان و تاريخگذارى قرآن

تأييد نمى‌كند كه طول متوسط آيات سوره‌ها همچنان كه از آغاز بعثت فاصله مى‌گيرد، به‌طور ميلى‌مترى افزايش يافته است.

به علاوه، نتايج به‌دست آمده از سوى‌ بازرگان‌ نيز با ادله معتبر عقلى و نقلى سازگارى ندارد. براى مثال او برعكس نقل مشهور، آيات ٥- ١ سوره علق را ده آيه و سوره سه آيه‌اى نصر را يك آيه به شمار آورده است. نيز در تعيين حدود وحى‌هاى قرآنى نازله بر پيامبر اسلام (ص) به اتصال ميان آيات قرآن توجه نكرده است. براى نمونه وى برخلاف تمام قواعد زبان‌شناختى و خصايص نحوى زبان عربى، آيات ١٠- ٨ سوره مدثر را كه با حرف «فاء» و آيات ٣٤- ٣١ آن را كه با حرف «واو عطف» شروع شده و حاكى از اتصال آن آيات به ماقبل است، وحى مستقلى دانسته است.[١]

خاورشناسان و تاريخ‌گذارى قرآن‌

حدود يك قرن قبل از آن كه‌ سيد عبدالقادر و دروزه‌ به ترتيب نزول سوره‌هاى قرآن و تاريخ‌گذارى آن‌ها اقبال كنند، خاورشناسان اقبال كردند. سبب آن اين بود كه مى‌خواستند، در آثارى كه در زمينه قرآن يا پيامبر اسلام (ص) تأليف كرده‌اند، قرآن و پيامبر اسلام (ص) را به مخاطبان غربى خود معرفى كنند. به همين روى ملاحظه مى‌شود كه آن‌ها بحث‌هاى خود را در كتاب‌هايى با نام‌ زندگانى محمد (ص)، تاريخ قرآن‌ يا مقدمه ترجمه قرآن خود مطرح كرده‌اند. خاورشناسان به روايات ترتيب نزول و اسباب نزول و سيره چندان تكيه نكرده‌اند. تاريخ‌گذارى آن‌ها بيشتر بر اساس سبك و مضمون سوره‌هاى قرآن و تا حدودى روايات سيره و اسباب نزول و اندكى روايات ترتيب نزول بوده است.[٢] رويگردانى آن‌ها از روايات ترتيب نزول و تكيه آن‌ها بر سبك و مضمون سوره‌ها موجب شد كه از مشخص كردن ترتيب يكايك سوره‌ها صرف نظر كنند و تنها به طبقه‌بندى سوره‌هاى قرآن در چهار يا پنج يا

[١] . همان، ج ١، صص ١٢٧- ١١٦.

[٢] . ر. ك: بلاشر، در آستانه قرآن، صص ٢٧٨- ٢٧٧.