معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٤٦٠ - بداء در روايات

بداء در اين آيه به معناى تجدد در رأى مى‌باشد.

٣. وَ بَدا لَهُمْ مِنَ اللَّهِ ما لَمْ يَكُونُوا يَحْتَسِبُونَ.[١]

و آنچه تصورش را نمى‌كردند، از جانب خدا بر ايشان آشكار مى‌گردد.

بداء در اين آيه به معناى ظهور و آشكار شدن چيزى است كه انتظار آن را نداشتند.

بداء در روايات‌

در روايات شيعه و اهل سنت، تعبير بداء در مورد خداوند به كار رفته است. صدوق‌ در كتاب‌ التوحيد خود از زراره‌ نقل مى‌كند:

ما عُبد الله عزوجل بشي مثل البداء.

خدا مانند هيچ چيز همچون بداء عبادت نمى‌شود.

و باز صدوق‌ از هشام بن سالم‌ از امام‌ صادق‌ (ع) نقل مى‌كند:

ما عظّم الله عزّوجلّ بمثل البداء.

هيچ چيز مانند اعتقاد به معاد باعث تعظيم خدا نمى‌شود.

همچنين‌ محمد بن مسلم‌ از امام‌ صادق‌ (ع) نقل مى‌كند:

ما بعث الله عزوجل نبياً حتي يأخذ عليه ثلاث خصال: الاقرار بالعبودية، و خلع الانداد، و انَّ الله يقدم ما يشاء و يوخّر ما يشاء.[٢]

خداوند هيچ نبى را مبعوث نكرد، مگر اين كه سه پيمان از او گرفته: اقرار و تصديق به عبوديت او، و نفى شريك از او و اين كه خدا هرچه را بخواهد تقدم و تأخير مى‌اندازد.

برخى از عالمان اهل سنت با مسأله بداء مخالفت كرده‌اند، چرا كه برآنند كه بداء مستلزم جهل در ساحت خداوند است؛ ولى بداء به همان معنايى كه شيعه اعتقاد دارد، در روايات اهل سنت نيز وجود دارد و بسيارى از عالمان اهل سنت آن را مى‌پذيرند.

بخارى‌ در صحيح خود از رسول الله (ص) روايتى نقل مى‌كند كه سه مرد از بنى‌اسرائيل كه به بيمارى پيسى، كورى و تاسى گرفتار بودند كه خداوند آنان را

[١] . زمر، آيه ٤٧.

[٢] . شيخ صدوق، توحيد، صص ٣٣٣- ٣٣٢؛ محمدباقر مجلسى، بحارالانوار، ج ٤، ص ٩٩.