معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣٧٥ - ٢ شيوههاى ترجمه
گشاده مدار، آنگاه نكوهيده و درمانده خواهى نشست.
خواننده اين ترجمه در حيرت خواهد ماند، چرا كه خداوند از بستن دست به گردن و از گشاده نمودن دست منع نموده است؛ ولى بايد توجه داشت كه غُلّ يدين در لغت عرب كنايه از بخل ورزيدن و بسط يدين كنايه از سخاوت است.[١]
به علاوه اين ترجمه در نظر مخاطب ناآگاه به قرآن، شأن اين كلام وحيانى را فرو مىكاهد زيرا اين ترجمه هيچ پيامى را به مخاطب منتقل نمىكند؛ مخاطب با خود خواهد گفت كه كدام عاقل و يا حتى انسان معمولى به هنگام راه رفتن جدى كه در پى رفتن به مقصد يا كار مهمى نيز هست، دست خود را به گردنش مىبندد يا دستان خود را كاملًا مىگشايد؛ تا قرآن از اينگونه راه رفتنها منع كند.
آيتالله معرفت (ره) ضمن تبيين شيوههاى مختلف ترجمه، (ترجمه همگام، ترجمه آزاد و ترجمه تفسيرى) ترجمه آزاد را مىپسندد؛ يعنى همان ترجمهاى كه نويسندگان آشنا به مباحث ترجمه از آن به «ترجمه ارتباطى» ياد مىكنند. البته استاد بزرگوار گاه از ترجمه آزاد به ترجمه معنوى[٢] ياد كرده كه مرادش با توجه به توضيحاتى كه دادهاند همان شيوه «ترجمه ارتباطى» است.
استاد (ره) در حسن «ترجمه آزاد» (يا ترجمه ارتباطى) چنين نوشته است:
در اين روش مترجم سعى مىكند معنايى را از قالبى به قالب ديگر بريزد تا معناى مقصود كاملًا ادا شود؛ يعنى بى كم و كاست مراد متكلم برگردانده شود و حتىالمقدور الفاظ و كلمات متن اصلى و ترجمه مطابق هم و جايگزين هم باشد و در صورتى كه امكان نداشته باشد، دست به تقديم و تأخير و كم و زياد كردن برخى عبارات مىزند. چه بسا كه يك يا چند كلمه بر عبارت مىافزايد- نه چندان زياد- تا معنى بهخوبى روشن شود. اينگونه ترجمه را ترجمه معنوى نيز گويند [مراد استاد انتقال معنوى مراد متكلم و پيام سخن است كه اصطلاحاً ترجمه ارتباطى نام گرفته است] زيرا بيشتر سعى بر انتقال كامل مفاهيم است نه تطابق لفظى؛ بنابراين در اينگونه ترجمه، تا زمانى كه معنى آسيب نبيند، مترجم
[١] . تاريخ قرآن، ص ١٨٤؛ التفسير و المفسرون فى ثوبه القشيب، ج ١، ص ١١٨.
[٢] . همان، ص ١٨٥ و ج ١، ص ١٢٠.