معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣٣٩ - مدت نزول قرآن
قرآن- بهعنوان كتابى آسمانى- متأخرتر از روز مبعث بوده است. به نظر او، آن حضرت در ٢٧ رجب به پيامبرى مبعوث شد و قرآن در شب قدر ماه رمضان سه سال بعد از مبعث نازل گرديد.[١]
او مىنويسد: بيشتر به بعثت پيامبر اسلام (ص) در ماه رمضان باور دارند. شايد بر آنان مبدأ نبوت با مبدأ نزول قرآن مشتبه شده است. اين اشتباه آنان از اينجا معلوم مىشود كه آنان براى تعيين روز مبعث به مستنداتى استناد مىكنند كه بر نزول قرآن در شب قدر ماه رمضان دلالت دارند. حال آن كه هيچ ارتباطى ميان اين دو نيست. شروع نزول قرآن بهعنوان يك كتاب مفصّل در شب قدر ماه رمضان سه سال بعد از نبوت پيامبر (ص) بوده است. به اين ترتيب مدت نبوت آن حضرت ٢٣ سال و مدت نزول قرآن ٢٠ سال خواهد بود. نزول قرآن از آغاز سال چهارم بعثت شروع شده و در سال دهم هجرت مصادف با وفات آن حضرت، خاتمه يافته است.[٢]
او فاصله شدن ميان مبعث و آغاز نزول قرآن را بهطور عمده از جمعبندى رواياتى كه مبعث را بيست و هفت رجب شمردهاند و آيات و رواياتى كه آغاز نزول قرآن را شب قدر ماه رمضان گزارش مىكنند،[٣] بهدست آورده است؛[٤] اما بهطور قطع اين فاصله بعيد است كه از حدود دو ماه تجاوز كند، چه رسد به اين كه به سه سال برسد؛ چون اولًا، طبق روايات اسباب نزول سوره حجر كه آيه فَاصْدَعْ بِما تُؤْمَرُ وَ أَعْرِضْ عَنِ الْمُشْرِكِينَ[٥] در آن آمده، پس از سه سال دعوت
[١] . رك: همان، ص ١٠٥.
[٢] . رك: همان، ص ١٠٨.
[٣] . سهيلى، الروض الانف، ج ٢، ص ٤١٥؛ واحدى، اسباب النزول، ص ٩؛ ابن جرير طبرى، جامع البيان، ج ١، ص ١٥٠ و ج ١٢، ص ٦٥١، حويزى، نور الثقلين، ج ١، ص ١٦٧ و ج ٤، ص ٦٢٤ و ج ٥، ص ٦٢٥؛ حر عاملى، وسايل الشيعه، ج ٧، صص ٢٥٦ و ٢٥٩؛ سيوطى، الدرالمنثور، ج ١، ص ٣٤٣، ابن عساكر، ترجمة الامام على من تاريخ مدينه دمشق، ج ٣، ص ٤٠٣؛ محمّد بن مسعود العياشى، تفسير العياشى، ج ١، ص ٨٠؛ محمدباقر مجلسى، بحارالانوار، ج ٩٤، ص ٢٥؛ طبرى، تاريخ الطبرى، ج ١، ص ٥٢٨.
[٤] . رك: محمدهادى معرفت، التمهيد فى علوم القرآن، ج ١، صص ١٢٤- ١١٦.
[٥] . حجر، آيه ٩٤.