بنابراين چه بسا نام او آزر بوده؛ يعنى با نشاط؛ اما چون از او سستى و كندى در كار و اراده ديده‌اند، به او لقب‌ تارح‌ داده‌اند؛ چنان كه به‌ يعقوب‌ پيامبر بعدها «اسرائيل» لقب داده شد.[١]

اما ديدگاه مفسران شيعى در اين باره چيست؟ آيت‌الله معرفت مى‌فرمايد:

مفسّران شيعى برآنند كه‌ آزر ياد شده پدر ابراهيم‌ پيامبر (عليه السلام) نبود؛ هر چند ابراهيم‌ او را پدر صدا مى‌زد، زيرا پدر اعمّ از پدر حقيقى است؛ و بر جدّ مادرى، مربّى، معلم، و مرشد و حتّى بر عمو نيز اطلاق مى‌شود. در قرآن از قول پسران‌ يعقوب‌ آمده كه خطاب به پدر گفتند: ما خداى تو و خداى پدرانت‌ ابراهيم‌ و اسماعيل‌ و اسحاق‌ را مى‌پرستيم (بقره/ ١٣٣)، حال آن كه‌ اسماعيل‌، عموى‌ يعقوب‌ بود.

شيخ طوسى‌ مى‌گويد آنچه‌ زجّاج‌ گفته نظر اصحاب ما (اماميه) را تقويت مى‌كند كه‌ آزر جدّ مادرى‌ ابراهيم‌ يا عموى او بوده، زيرا پدرش مؤمن بوده، و در جاى خود اثبات شده كه پدران پيامبر (ص) تا آدم‌ همگى موحّد بوده‌اند و در ميان ايشان هرگز كافرى نبوده است و اصحاب ما در اين هيچ اختلافى ندارند.

نيز افزوده است: كه از پيامبر (ص) روايت شده كه فرمود: «خداوند مرا از صلب مردان پاك به رحم زنان پاك منتقل كرد و مرا با پليدى‌هاى جاهليّت نيالود». و اين روايت به اتفاق همگان صحيحه است.[٢] روشن است كه اگر در ميان پدران پيامبر، كافرى وجود داشت، چنان توصيفى روا نبود، چرا كه خداوند، مشركان را نجس معرفى كرده و فرموده است: (إِنَّمَا الْمُشْرِكُونَ نَجَسٌ)[٣] شيخ طوسى‌ افزود كه دلايل ديگر نيز هست كه به دليل اختصار از آن در مى‌گذريم.[٤]

[١] . نقد شبهات قرآنى، ص ٤٥.

[٢] . در تأويل آيه( وَ تَقَلُّبَكَ فِي السَّاجِدِينَ) شعراء، آيه ٢١٩. فريقين روايتى متواتر از پيامبر نقل كرده‌اند كه فرمود:« من همواره از صلب‌هاى پاك به رحم‌هاى پاك منتقل شده‌ام. ر. ك. تفسير كبير ١٣/ ٣٩؛ سيوطى، الدر المنثور، ج ٦، ص ٣٣٢؛ فضل بن حسن طبرسى، مجمع البيان، ج ٧، ص ٢٠٧.

[٣] . توبه، آيه ٢٨.

[٤] . محمد بن حسن طوسى، تفسير تبيان، ج ٤، ص ١٧٥؛ و نيز: فضل بن حسن طبرسى، مجمع البيان، ج ٤، ص ٣٢٢.