معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٢٣٤ - ٢ افسانه غرانيق(آيات شيطانى)

حديث‌ ابن عباس‌ آمده است:

فمات ورقة علي نصرانيته ...

برهان الدين حلبى‌ در كتاب‌ السيرة النبويه‌ آورده كه‌ ورقة بن نوفل‌ چهار سال پيش از بعثت بدرود حيات گفت و از كتاب‌ الامتاع ابن جوزى‌ آورده كه او آخرين كسى است كه در دوران «فترت» (سه سال نخست نبوت) وفات يافت، در حالى كه اسلام نياورده بود. از ابن عباس‌ نقل مى‌كند كه:

إِنَّهُ مَاتَ عَلَي نَصْرَانِيَّتِه‌[١]

ابن عساگر صاحب‌ تاريخ دمشق‌ مى‌گويد:

وَ لَا أَعْرِف أَحَداً قَالَ إِنَّهُ أَسْلَم‌[٢]

ابن حجر از تاريخ ابن بكار آورده است: روزى‌ ورقة از كنار بلال حبشى‌ عبور مى‌كرد در حالى كه قريش او را شكنجه مى‌دادند و او پيوسته مى‌گفت: احد احد. ابن حجر گويد: پس او تا زمان ظهور دعوت حيات داشت، ولى چرا اسلام نياورد؟[٣]

اين‌ها خود دليل بر تعارض اين دو دسته از اخبار و ساختگى بودن داستان است. به هر حال شيوع اين‌گونه داستان‌ها و مفاسد مترتب بر آن‌ها يكى از دستاوردهاى ناميمون تمسك به غير اهل بيت (ع) در نقل روايات و فهم صحيح اسلام مى‌باشد.[٤]

٢. افسانه غرانيق (آيات شيطانى)

در منابع تفسيرى و تاريخى از جمله تفسير جامع البيان طبرى‌، درّ المنثور سيوطى‌، تاريخ طبرى‌ و سيره ابن اسحاق‌ افسانه‌اى معروف به افسانه غرانيق نقل شده است كه شيطان در آيات وحى نفوذ كرده و خود دست‌آويزى براى‌

[١] . ر. ك: سيره حلبى، ج ١، صص ٢٥٢- ٢٥٠.

[٢] . ابن حجر عسقلانى، الاصابة، ج ٣، ص ٦٣٣.

[٣] . همان، ص ٦٣٤.

[٤] . مطالب فوق را از محمدهادى معرفت، التمهيد فى علوم القرآن، ج ١، صص ٨٢- ٨٠؛ و محمدهادى معرفت، علوم قرآنى، صص ٣٦- ٣٥ بهره برده‌ايم.