معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٦٥ - چكيده

بررسى نظريه بطون از نگاه استاد معرفت‌

ابراهيم كلانترى‌[١]

چكيده‌

آيا مفاهيم و معارف آسمانى قرآن كريم فقط در آنچه ظاهر آيات آن را بيان مى‌كنند خلاصه مى‌شود؟ يا آنكه علاوه بر ظواهر آيات، معارف ديگرى را نيز مى‌توان از آيه‌هاى قرآن دريافت كرد؟

نظريه بطون در پاسخ به سؤال بالا به تبيين اين حقيقت مى‌پردازد كه آيات قرآن كريم علاوه بر آنچه با ظاهر خود عرضه مى‌كنند، مفاهيم و معارف بسيارى را نيز در وراى ظاهر خود جاى داده‌اند كه با رعايت شرايط و عمل به ضوابطى چند مى‌توان به آن مفاهيم و معارف ناپيدا دست يافت. اين حقيقت گر چه از گذشته دور در ميان انديشمندان قرآن‌پژوه مطرح بوده و توجه به آن از سوى پيامبر گرامى اسلام (ص) و اهل بيت پاك آن حضرت به‌صورت جدى تذكر داده شده است، اما آنچه ديدگاه قرآن‌پژوه معاصر آيت‌الله محمد هادى معرفت را از پيشينيان و معاصران وى متمايز مى‌سازد، توجه جدى، كنكاش عالمانه و روشمند در مسأله بطون و استناد آن به آيات و روايات و ارائه ديدگاهى روشن‌تر و جامع‌تر درباره بطون آيات مى‌باشد. بر اساس نظريه ايشان، رمز جاودانگى قرآن در بستر متحول زمان در بطون آيات آن نهفته است و همين نكته مهم اهميت پرداختن روشمند به مسأله بطون را براى متفكران‌

[١] . عضو هيأت علمى دانشگاه الزهرا.