معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ١٩٢ - ٥ ارث زنان
٤. برترى جنسيتى
در هيچ يك از گزارههاى قرآنى، شاهدى بر برترى جنسيتى مردان بر زنان در كمالات انسانى وجود ندارد. اگر قرآن مشركان را بر انتساب فرشتگان به خدا و مؤنث دانستن آنها، سرزنش كرده است.[١] صرفاً در مقام جدل در گفتمان با مشركان بوده است، كه پسران را بر دختران ترجيح مىدادند، امّا معتقد بودند كه خداوند فرزند دختر دارد. قرآن با اين برخورد، پستى انديشه و اعتقادشان را روشن مىكرد، بىآنكه كه ارزش داورى و تأييدى بر برترى خيالى پسران بر دختران را بپذيرد و همداستان با مشركان عصر نزول شود.
٥. ارث زنان
يكى از مسائل حقوقى مهم، ارث زنان است. شدت حمله بر اسلام به گونهاى است كه حتى برخى از مسلمانان را به انفعال وادار ساخته و تسليم خواست ديگران كرده است. قرآن به صراحت از حق دو برابر مردان، در برابر زنان ياد كرده است:
لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْأُنْثَيَيْنِ
اين سخن آخر، قاطع و هميشگى است و جايى براى عقبنشينى در آن نيست. خداى متعال پس از آنكه با فرهنگ جاهلى مبنى بر محروم كردن زنان و كودكان از ارث برخورد كرد و آن را به يك سو افكند:
لِلرِّجالِ نَصِيبٌ مِمَّا تَرَكَ الْوالِدانِ وَ الْأَقْرَبُونَ وَ لِلنِّساءِ نَصِيبٌ مِمَّا تَرَكَ الْوالِدانِ وَ الْأَقْرَبُونَ مِمَّا قَلَّ مِنْهُ أَوْ كَثُرَ.[٢]
اين مهم را چنين تعيين كرده است:
يُوصِيكُمُ اللَّهُ فِي أَوْلادِكُمْ لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْأُنْثَيَيْنِ.[٣]
[به] يقين اين سهم بر اساس مصالحى است و بر اساس ترسيمى است كه اسلام از زندگى اجتماع در سطح خانواده يا بالاتر از آن نموده است؛ در اين ترسيم، وظايف مرد سنگينتر و مسئوليت او فراگيرتر است.[٤]
[١] . صافات، آيات ١٥٥- ١٥٠؛ نجم، آيات ٢١ و ٢٢؛ زخرف، آيات ١٨- ١٦؛ اسراء، آيه ٤٠.
[٢] . نساء، آيه ٧؛ مردان را از آنچه پدر و مادر و خويشان به جا نهادهاند سهمى است و زنان را از آنچه والدين و خويشان گذاشتهاند- كم يا زياد- سهمى است.
[٣] . نساء، آيه ١١؛ خداوند شما را سفارش مىكند درباره فرزندانتان، پسر به اندازه دو دختر سهم دارد.
[٤] . محمدهادى معرفت، شبهات و ردود، صص ١٢٦- ١٢٤ و ترجمه فارسى، صص ١٦٣- ١٦١.