معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣٤٧ - فترت وحى

نمى‌كرد تا اين كه خدا به او فرمان داد كه امر نبوتش را آشكار كند. در اين هنگام بود كه دعوتش را آشكار كرد.[١] آيت‌الله معرفت بيان نكرده است كه چگونه اين روايات بر فترت وحى دلالت مى‌كند؟

دسته دوم روايات آن‌هايى هستند كه مدت نزول قرآن را بيست سال گفته‌اند.[٢] آيت‌الله معرفت بعد از نقل روايات دسته اول مى‌نويسد: ما اگر اين روايات را با روايت‌هايى در نظر بگيريم كه از نزول قرآن به مدت بيست سال سخن مى‌گويند، نتيجه مى‌گيريم كه آغاز نزول قرآن سه سال بعد از بعثت بوده است.[٣] اما به نظر مى‌رسد وقتى اين روايت‌ها را به روايات و ادله ديگرى كه نزول قرآن را از همان سال اول بعثت ثابت مى‌كند، ضميمه كنيم، بايد بگوييم كه در اين روايات مدت نزول قرآن به نحو تقريبى بيست سال اعلان شده است، نه به‌طور دقيق.

دسته سوم روايات مربوط به سن پيامبر اسلام (ص) به هنگام نزول قرآن است. آيت‌الله معرفت بعد از نقل روايت‌ سعيد بن مسيب‌ مبنى بر اين كه پيامبر (ص) ٤٣ ساله بود كه قرآن بر او نازل شد،[٤] مى‌نويسد: ترديدى نيست كه آن حضرت در ٤٠ سالگى به نبوت برانگيخته شد؛ لذا از اين روايت چنين نتيجه مى‌گيرد كه سه سال بر آن حضرت قرآن نازل نشده بود.[٥] اما بايد دانست كه ٤٣ سالگى پيامبر (ص) هم آغاز نزول قرآن اعلان شده و هم آغاز بعثت آن حضرت؛ چنان كه از عايشه‌ همين‌گونه نقل شده است.[٦] نظير اين اختلاف‌

[١] . رك: طوسى، الغيبه، ص ٢١٧؛ محمدباقر مجلسى، بحارالانوار، ج ١٨، ص ٢٥٣ به نقل از معرفت، ج ١، ص ١١١.

[٢] . رك: محمد بن يعقوب كلينى، الكافى، ج ٢، ص ٦٢٨؛ محمّد بن مسعود العياشى، تفسير العياشى، ج ١، ص ٨٠؛ صدوق، الاعتقادات، ص ١٠١ به نقل از محمدهادى معرفت، التمهيد فى علوم القرآن، ج ١، ص ١١١.

[٣] . رك: محمدهادى معرفت، التمهيد فى علوم القرآن، ج ١، ص ١١١.

[٤] . رك: حاكم، المستدرك، ج ٢، ص ٦١ به نقل از معرفت، همان.

[٥] . رك: محمدهادى معرفت، التمهيد فى علوم القرآن، ج ١، صص ١١٢- ١١١.

[٦] . رك: بلاذرى، انساب الاشراف، ج ١، ص ١١٥.