معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٤٣٠ - ٢ جهانشناسى و اقتصاد

پرهيزگاران، كسانى هستند كه به غيب ايمان دارند.

امام‌ على‌ (ع) مى‌فرمايد:

فَفِيهَا اخْتُبِرْتُمْ وَ لِغَيْرِهَا خُلِقْتُم.[١]

شما در دنيا آزمايش مى‌شويد و براى غير دنيا (آخرت) آفريده شده‌ايد.

دنيا محل زراعت و كشت، و آخرت هنگام درو و برداشت است.[٢]

د. جهان غيب خزاينى ثابت، مجرد و فناناپذير دارد:

وَ إِنْ مِنْ شَيْ‌ءٍ إِلَّا عِنْدَنا خَزائِنُهُ وَ ما نُنَزِّلُهُ إِلَّا بِقَدَرٍ مَعْلُومٍ.[٣]

هيچ چيز نيست، مگر آن كه خزاين آن نزد ما است و ما تنها به اندازه‌اى معيّن از آن‌ها فرو مى‌فرستيم.

ه. جهان مادى و غيرمادى (غيب) زير چتر قانون علّى است و فيض الاهى از مسير اسباب و علل جريان مى‌يابد، و سر سلسله علل، ذات خداوند است:

لِكُلِّ شَي‌ءٍ سبب.[٤]

هر چيزى را سبب و علتى است.

عالم مادى و غيب، سلسله‌اى از علل و معلول‌ها است و خداوند علت‌العلل اين سلسله شمرده مى‌شود. عليتِ تمام علل به مشيت و اراده مستمر الاهى وابسته است و فيض او از مسير همين اسباب و علل گسترده مى‌شود.

بدانيد زمينى كه شما را بر پشت خود حمل مى‌كند و آسمانى كه بر سرتان سايه گسترده است، فرمانبردار پروردگار شما هستند.[٥]

در قرآن، گاه تعبير «بِيَدِهِ مَلَكُوتُ كُلِّ شَيْ‌ءٍ؛[٦] ملكوت (عالم غيب) همه چيز به‌دست او است»، و گاه‌ بِيَدِهِ الْمُلْكُ؛[٧] عالم ملك (محسوس) به دست او است»، آمده و نيك دلالت دارد بر اينكه نظم هر دو عالم به دست خداى بزرگ است.

[١] . محمد محمدى رى‌شهرى، ميزان الحكمة، ج ٢، ص ٨٩١، ح ٥٧٥٢.

[٢] . ر. ك: نهج البلاغه، ترجمه سيد جعفر شهيدى، خطبه ٦٣ و ٦٤؛ محمدباقر مجلسى، بحارالانوار، ج ٧٧، ص ٤٠٧، ح ٣٨.

[٣] . حجر، آيه ٢١.

[٤] . محمد محمدى رى‌شهرى، ميزان الحكمة، ج ٢، ص ١٢٣٢، ح ٨١٦٨.

[٥] . نهج البلاغه، ترجمه سيد جعفر شهيدى، خطبه ١٤٣.

[٦] . يس، آيه ٨٣.

[٧] . ملك، آيه ١.