معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ١٤٣ - داستان ورقة بن نوفل از نگاه خاورشناسان

نويسنده مقاله «محمد (ص)» در دايرةالمعارف اسلام‌ پس از نقل ديدگاه‌هاى اروپاييان در قرون وسطى درباره پيامبر اسلام و انتقاد از غير مستند بودن اين ديدگاه‌ها، مى‌نويسد:

بهترين منبع براى شناخت ابعاد زندگى پيامبر اسلام قرآن است، و در ادامه مى‌افزايد آنچه از قرآن استفاده مى‌شود، درباره رشد و تكامل‌ محمد (ص) كه مورد تأييد سنّت مى‌باشد اين است كه‌ محمد (ص) تنها كسى نبوده كه در جست‌وجوى دينى توحيدى بوده است؛ از افراد ديگرى نيز كه از چندگانه پرستى (شرك) كهن عرب ناراضى بودند اسم برده شده كه در جست‌وجوى دينى عقلانى‌تر بوده‌اند. به‌طور خاص مى‌توان از پسر عموى‌ خديجه‌، ورقةبن نوفل‌ نام برد كه در داستان‌هاى جالب بسيارى درباره‌ محمد (ص) نامى از او نيز به ميان آمده است؛ و به احتمال زياد نقشى بزرگ‌تر از آنچه در منابع پذيرفته شده، در پيدايش اسلام بر عهده داشته است.[١]

مونتگمرى وات‌ مى‌گويد:

در سيره آمده كه ورقةبن‌ نوفل‌ به‌ محمد اطمينان داده كه تجارب او شبيه تجارب‌ موسى‌ است و اين اطمينان خاطر و موارد مشابه بى‌شك براى او بسيار مهم بودند.[٢]

نويسنده مقاله «محمد (ص)» در دايرةالمعارف بريتانيكا مى‌نويسد:

گفته شده‌ محمد (ص) بعد از اولّين كشف و شهود (ديدن) وحى آشفته شد، اما همسرش‌ خديجه‌ به او اطمينان داد. در تجربه‌هاى بعدى دريافت وحى، به‌طور طبيعى كشف و شهود وجود نداشت. (گاهگاهى برخى ملازمات جسمى (فيزيكى) وجود داشته است، مثل عرق ريختن در يك روز سرد، كه موجب پيدايش اين ايده غيرقابل توجيه شده است كه او فردى مبتلا به صرع بوده است) گاهى اوقات او سروصدايى مثل صداى زنگ مى‌شنيد، امّا آشكارا صدايى [صداى مفهوم‌] نمى‌شنيد. اساس و جوهر اين تجربه، اين بود كه او پيام شفاهى را در قلب خود، يعنى در ضمير آگاه خود، مى‌يافت. با كمك پسر عموى‌ خديجه‌، ورقه‌، او اين پيام‌ها را به‌طور كلى همسان آن پيام‌هايى كه خداوند از طريق ديگر

[١] .The Encyclopaedia of Islam ,Vol :٧ ,P :٣٦٣ .

[٢] .Muhammads Mecca ,P :٩٥ .