معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ١٧٥ - تربيتمدارى گزارههاى قرآنى

است. به همين جهت آموزه‌هاى معرفتى انسجام مرسوم تعليمى را نداشته و به‌صورت قطعه‌هاى پراكنده و توزيع شده گفتارى در ميان شش هزار و چند صد آيه قرار دارد.

تربيت امرى آنى و دفعى نيست و در يك‌جا و يك لحظه حاصل نمى‌شود، بلكه پديده‌اى تدريجى و مشمول گذر زمان است؛ نيازمند فهم و دريافت معارف و مطالب و سپس به كار بستن آن‌ها مى‌باشد. در مرحله بعد، اين رشد، زمينه و آمادگى روحى را براى آموزش و پرورش مهيا مى‌سازد.

انتظار تربيت دفعى به آن مى‌ماند كه تمام آب و آفتاب و مواد كانى مورد نياز رشد گياه و درخت را يك‌جا به پاى او بريزيم و انتظار رشد مناسب گل و گياه و درخت را داشته باشيم. همين حكمت، موجب شد تا قرآن نزول تدريجى يابد و هم پيامبر و هم مردم از اين تدريجى بودن نزول بهره بگيرند؛ قرآن در مورد مردم فرمود:

وَ قُرْآناً فَرَقْناهُ لِتَقْرَأَهُ عَلَى النَّاسِ عَلى‌ مُكْثٍ.[١]

و در مورد پيامبر آن‌گاه كه از القاى شبهه كافران ياد كرد:

لَوْ لا نُزِّلَ عَلَيْهِ الْقُرْآنُ جُمْلَةً واحِدَةً.[٢]

فرمود:

لِنُثَبِّتَ بِهِ فُؤادَكَ.[٣]

قرائت با مكث و درنگ با حكمت‌هاى تربيتى مرتبط است، تا مردم در پرتو اين درنگ و آهستگى نه تنها با اين حقايق آشنا شوند، بلكه خود را به آن‌ها مزين سازند و از نابايسته‌ها پاكيزه نمايند.

درك اين حقيقت، ما را با يكى ديگر از ابعاد سبك نزول قرآن آشنا مى‌سازد. بايد به دغدغه‌ها، مشكلات، موانع و حوادث مخاطبان توجّه شود و آن‌ها را زدود. بايد در كنار حادثه‌ها نشست، و در لابه‌لاى حوادث و واقعه‌ها

[١] . اسراء، آيه ١٠٦؛« و اين قرآنى است كه آن را بخش بخش فرو فرستاديم تا آن را به آهستگى و درنگ بر مردم بخوانى».

[٢] . فرقان، آيه ٣٢؛« ... چرا قرآن يكباره بر او نازل نمى‌شود ...».

[٣] . همان،« بدينسان‌[ نازل مى‌شود] تا دل تو را به آن استوار داريم ...».