معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٨٧ - پاسخ به سه پرسش

هدايت‌بخشى قرآن كريم است.

در صورتى كه اين بخش از ژرفاى قرآن از دسترس شناخت و فهم بشر خارج باشد، در اين صورت نمى‌توان قرآن را كتاب هدايت و دين را كمال يافته تلقى كرد. دعوت قرآن به تفكر و تدبر در آيات آن نيز به روشنى بر امكان راهيابى به ژرفاى قرآن دلالت دارد؛ زيرا دعوت عمومى آدميان به امرى كه اصولًا محال و از عهده بشر خارج است، نه تنها نامعقول كه از ساحت قدس خداوند كريم نيز به دور است.

اما معانى پنهان و ژرفى كه در راستاى رشد و كمال زندگى فردى و جمعى عموم انسان‌ها نمى‌باشند، از اسرار و رموز خاص ميان خالق هستى و انسان‌هاى كامل و بندگان برگزيده او؛ يعنى پيامبر (ص)، اوصيا و اولياى الله به شمار مى‌آيند. فهم اين اسرار فقط به همان انسان‌هاى برگزيده اختصاص دارد. حضرت امام‌ خمينى‌ (قدس سره) در اين باره چنين مى‌گويد:

علوم قرآن و حديث را همه كس نمى‌تواند بفهمد و براى همه كس هم نيامده است، بلكه بعضى از آن‌ها رمز است ميان گوينده و يك دسته خاصى ... در قرآن از اين گونه رمزها است كه حتى به حسب روايات، جبرئيل هم كه قرآن را آورد، خود نمى‌دانست. معنى آن را، فقط پيامبر اسلام (ص) و هركس را او تعليم كرده، كشف اين رمزها را مى‌توانستند بنمايند، مانند همان حروفى كه در اول سوره‌ها است.[١]

اختصاص فهم اين بخش از بطون قرآن به انسان‌هاى كامل، هيچ خللى به كتاب هدايت بودن قرآن و كامل بودن دين وارد نمى‌سازد. تقسيم‌بندى معانى پنهان و بطون متعدد آيات به دو بخش عام و خاص، راه را براى درك معانى بسيارى از روايات موجود در زمينه اختصاص فهم قرآن به انسان‌هاى برگزيده هموار مى‌سازد.

حضرت امام‌ باقر (ع) در پايان مناظره پرمغز خود با قتادة بن دعامه‌، فقيه مردم بصره، در تحذير وى از تفسير قرآن چنين مى‌فرمايد:

[١] . كشف الأسرار، ص ٣٢٢.