معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ١٨٤ - بررسى نمونههاى ادعايى تأثيرپذيرى قرآن از فرهنگ زمانه

همراهى و مماشات در تبادل مفاهيم شكل مى‌گيرد. گوينده يا نويسنده بدون توجّه به حكمت‌ها و انگيزه‌هايى كه براى قرار دادن يك لفظ براى يك معنى وجود داشته است، كلمه و عبارت را در مقام گفت‌وگو يا نوشتار به كار مى‌برد.

اگر امروز لفظ «مجنون» بر برخى از بيماران مغز و اعصاب، اطلاق مى‌شود، صرفاً با هدف تفاهم است و اين كلمه علامتى براى اين معنى (بيمارى) با مفهوم جديدش است و به مفهوم گذشته آن توجهى نمى‌شود.

در مورد كلماتى نظير «خُلق» نيز مطلب از همين قرار است.[١] بنابراين ممكن است اين واژه‌ها و نظاير آن‌ها در مقام محاوره از سوى كسانى كه هيچ اعتقادى به جن و ديو ندارند، استعمال شود.

نكته دقيق آن‌كه همان‌گونه كه پزشكان با وجود استعمال واژه «مجنون» به طلسم و جادوگرى و جن‌گيرى و نظاير آن‌ها رو نياورده‌اند، بلكه با تجويز دارو و معجون‌هاى خاص به درمان اين بيماران مى‌پردازند؛ در استعمال‌هاى قرآن نيز مطلب از همين قرار است. به همين جهت ملاحظه مى‌شود واژه «خُلق» و مشتقات آن در جايى به‌كار گرفته شده كه مردم را به اصلاح خوى‌ها و رذايل اخلاق توصيه مى‌كند، تا مخالفت با حكمت وضع معلوم شود.

بررسى نمونه‌هاى ادعايى تأثيرپذيرى قرآن از فرهنگ زمانه‌

در لابه‌لاى كلمات ادعاكنندگان شبهه تأثيرپذيرى قرآن از فرهنگ زمان، نمونه‌هايى از آيات قرآن ذكر مى‌شود كه در صورت صحت آن‌ها، شبهه مذكور تقويت شده و حداقل اصل عدم تأثيرپذيرى قرآن از فرهنگ عصر نزول به چالش كشيده مى‌شود. به‌طور عمده اين موارد شامل: مسائل مرتبط با زنان، احكام بردگان، موضوعاتى همچون سحر، چشم‌زخم، جن و شيطان و توصيف نعمت‌هاى بهشتى است.

در اينجا به اجمال پاسخ‌هاى مربوط به هر مورد را بيان مى‌كنيم.

[١] . ر. ك: محمدهادى معرفت، شبهات و ردود، صص ١١٣- ١١٢.