اين آيه به نحوه بيان عربى اشاره مى‌كند، زبان عربى به گونه‌اى استخدام شده، كه فهم كلمات و عبارات آن را بسيار آسان كند؛ زيرا حقايق بلند و عالى را در قالب تشبيه، كنايه و استعاره و مثل و عبارات گوارا و روان و كلمات قابل فهم همگانى نازل فرمود.[٢] امّا اينكه در فرايند پوشاندن لباس عربى، بر اندام معارف قرآنى و آسان، روان‌سازى كلمات و عبارات آن به باطل فرهنگ جاهلى هم‌عصران نزول آلوده شده باشد، به‌طور صريح مورد انكار قرآن است:

وَ إِنَّهُ لَكِتابٌ عَزِيزٌ* لا يَأْتِيهِ الْباطِلُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَ لا مِنْ خَلْفِهِ تَنْزِيلٌ مِنْ حَكِيمٍ حَمِيدٍ.[٣]

حضرت آيت‌الله معرفت، معتقد بودند، رسالت قرآن تأثيرگذارى و رو در رو شدن و مبارزه با عادت‌هاى جاهلى موجب هلاكت بود. اين كتاب نيامد تا از اين فرهنگ اثر پذيرد و تحت تأثير عرفيات بد و ستمكارانه قوم باشد:

هُوَ الَّذِي أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدى‌ وَ دِينِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ وَ لَوْ كَرِهَ الْمُشْرِكُونَ.[٤]

تكرار اين آيه در سه جاى قرآن، دليل تأكيد فراوان اين هدف، از جانب خداى متعال است.[٥]

باطل، نقيض حق و به معناى چيزى است كه ثبات ندارد و براى آن واقعيتى نيست.[٦] علامه‌ طباطبايى‌ در اين زمينه مى‌نويسد:

كار وقتى حق است كه طبق آن هدف و نتيجه‌اى كه برايش تقدير شده است، واقع شود: مانند خوردن براى سيرى، تلاش كردن براى روزى، دوا خوردن براى سلامتى؛ اگر اين كارها اثر خود را بگذارند و به هدف خود

[١] . قمر، آيات ٢٢ و ١٧« به‌طور قطع قرآن را براى ذكر آسان كرديم، آيا پند گيرنده‌اى هست؟»

[٢] . ر. ك: سيدمحمدحسين طباطبايى، الميزان فى تفسير القرآن، ج ١٩، ص ٦٩.

[٣] . فصلت، آيات ٤٢- ٤١.« و آن كتابى است گرامى. كه در اكنون يا آينده‌اش، باطل در آن راه نمى‌يابد، فرو فرستاده‌اى از سوى خداوند فرزانه ستوده است.»

[٤] .« او كسى است كه رسولش را با هدايت و دين و آيين حق و راست فرستاد، تا بر همه اديان غالب كند، هرچند مشركان كراهت داشته باشند.» توبه، آيه ٣٣؛ فتح، آيه ٢٨؛ صف، آيه ٩.

[٥] . ر. ك: محمدهادى معرفت، شبهات و ردود، ص ١١١.

[٦] . ر. ك: حسن مصطفوى، التحقيق فى كلمات القرآن الكريم، ج ١، ص ٢٧٣.