معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ١٩٠ - ٣ حق و تكليف

مسأله تغيير نگاه جديد و عصرى به مقوله تبعيض و عدالت است. از نظر آنان با توجه به شرايط امروزه و تفاوتى كه در باورها، اعتقادات و حتى شيوه‌هاى زندگى حاصل گشته، احكام ١٤٠٠ سال پيش در باب زنان با عدالت سازگار نيست.[١]

در پاسخ به اين شبهه، محققان اسلام از جمله حضرت آيت‌الله معرفت (ره) تحقيقات گسترده قرآنى، روايى، فقهى، ادبى و روان‌شناختى انجام داده‌اند كه در چند بند گزارش آن را تقديم مى‌كنيم:

١. در گوهر وجود

از نظر قرآن، انسان‌ها صرف‌نظر از زن يا مرد بودن، در گوهر وجود مشتركند و در تلاش براى رسيدن به مراتب كمال، هيچ كدام بر ديگرى امتيازى ندارد.[٢]

٢. تقسيم وظايف‌

هر كدام در عرصه زندگى متناسب با امكانات و توان‌مندى‌هاى هر يك از دو جنس و عدالتى فراگير در عرصه تكليف و اختيارات است.[٣]

به عبارت ديگر، تفاوت‌ها در فرهنگ عصرى عرب معاصر نزول ريشه نداشته، بلكه با حكمت‌هاى آفرينش، در هر دو جنس مرتبط است، به گونه‌اى كه با اين نعمت‌هاى خداداد، مكمل همديگر باشند، بر اين اساس اگر در آياتى، از تفاوت برخى درجات اجتماعى مردان ياد شده و يا برخى احكام متفاوت- نه غير عادلانه- وجود دارد، در راستاى اين حكمت‌هاى طبيعى و ذاتى مى‌باشد.

٣. حق و تكليف‌

قرآن آن‌گاه كه از حقوق زنان ياد كرده، به رابطه ميان حق و تكليف توجه كرده است.

وَ لَهُنَّ مِثْلُ الَّذِي عَلَيْهِنَّ بِالْمَعْرُوفِ.[٤]

[١] . مثلًا ر. ك: كديور،« حقوق زنان در اسلام معاصر از زاويه ديگر»، آدرس‌www .kadivar .com ؛ عليرضا علوى‌تبار،« نوانديشى دينى و فقه زنان»، مجله زنان، سال ٨، شماره ٥٨.

[٢] . ر. ك: حرعاملى، وسائل الشيعه، ج ٢٧، صص ١١٦- ١١٥؛ ترجمه فارسى، ١٥٣- ١٥١؛ مرتضى مطهرى، نظام حقوق زن در اسلام.

[٣] . ر. ك: حرعاملى، وسائل الشيعه، ج ٢٧، ص ١١٦، ترجمه فارسى، ص ١٥٣؛ مرتضى مطهرى، نظام حقوق زن در اسلام.

[٤] . سوره بقره، ٢٢٨.« و زنان را بر مردان حقى است در حد عرف، همچنانكه مردان را بر زنان.»