معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٥٥ - قضاياى خارجى به جاى قضاياى حقيقى

گروه از اعراب اشاره دارد كه در زمان پيامبر (ص) در صحنه جنگ در كنار آن حضرت حاضر نشدند.

همچنين آيه:

الَّذِينَ قالَ لَهُمُ النَّاسُ إِنَّ النَّاسَ قَدْ جَمَعُوا لَكُمْ فَاخْشَوْهُمْ فَزادَهُمْ إِيماناً وَ قالُوا حَسْبُنَا اللَّهُ وَ نِعْمَ الْوَكِيلُ؛[١]

همان كسانى كه [برخى از] مردم به ايشان گفتند: مردمان براى [جنگ با] شما گرد آمده‌اند پس، از آن بترسيد. و [لى اين سخن‌] بر ايمانشان افزود و گفتند: خدا ما را بس است و نيكو حمايت‌گرى است.

مقصود از واژه «الناسِ» اوّل، منافقانِ شايعه‌افكن مدينه است و منظور از «الناسِ» دوّم، مشركانِ قريش و عشيره‌ ابوسفيان‌ بعد از شكست در جنگ است. آيه:

الْأَعْرابُ أَشَدُّ كُفْراً وَ نِفاقاً وَ أَجْدَرُ أَلَّا يَعْلَمُوا حُدُودَ ما أَنْزَلَ اللَّهُ عَلى‌ رَسُولِهِ وَ اللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ؛[٢]

باديه‌نشينانِ عرب، در كفر و نفاق [از ديگران‌] سخت‌تر، و به اينكه حدود آنچه را كه خدا بر فرستاده‌اش نازل كرده، ندانند، سزاوارترند. و خدا داناى حكيم است.

از همين قبيل است كه مقصود آن، باديه‌نشينانِ جفاكار و منافقِ معاصر پيامبر (ص) است، چنان كه در سه آيه بعد از اين تصريح دارد:

وَ مِمَّنْ حَوْلَكُمْ مِنَ الْأَعْرابِ مُنافِقُونَ وَ مِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ مَرَدُوا عَلَى النِّفاقِ لا تَعْلَمُهُمْ نَحْنُ نَعْلَمُهُمْ سَنُعَذِّبُهُمْ مَرَّتَيْنِ ثُمَّ يُرَدُّونَ إِلى‌ عَذابٍ عَظِيمٍ؛[٣]

و برخى از باديه‌نشينانى كه پيرامون شما هستند منافقند، و از ساكنانِ مدينه [نيز عدّه‌اى‌] بر نفاق خو گرفته‌اند. تو آنان را نمى‌شناسى، ما آنان را مى‌شناسيم. به زودى آنان را دو بار عذاب مى‌كنيم سپس به عذابى بزرگ بازگردانيده مى‌شوند.

سوره برائت، آيات ٩٠، ٩٧، ٩٨، ٩٩ و ١٠١ كه اين تعبير در آن‌ها به كار رفته و مقصود، اعراب مدينه و اطراف آن است.[٤]

[١] . آل عمران، آيه ١٧٣.

[٢] . توبه، آيه ٩٧.

[٣] . توبه، آيه ١٠١.

[٤] . تفسير و مفسّران، ج ١، صص ١٠٣- ١٠٢.