معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٢٦٦ - ٣ ١ روش كشف جامعيت قرآن

هيچگاه فهم صحيح قرآن كريم از قرآن توسط مجرى معصوم در جامعه اجرايى نشده و مردم بدان انقياد كامل نداشته‌اند. در صورتى مى‌توان تجربه تاريخى حاكى از توانايى قرآن باشد كه اين سه شرط به نحو تمام تحقق يابد و فهم صحيح از قرآن توسط انسان معصوم در جامع اجرا شده و مردم تسليم آن شوند. روش سوم نيز كامل نيست، زيرا نمى‌تواند آن قسمت از بيانات مشترك قرآن را با دانش بشرى كه خدا از باب تفضل در قرآن بيان كرده است، مشخص كند.

دوم: روش‌هاى درون متنى‌ كه با بهره‌گيرى از قرآن و روايات انجام مى‌پذيرد. مانند:

الف. روش بررسى آيات و روايات بيانگر اهداف قرآن و اهداف و قلمرو رسالت پيامبر اسلام (ص)؛

ب. بررسى آيات و رواياتِ مربوط به قلمرو قرآن؛

ج. بررسى استقرايى تمام آيات قرآن.

سوم: روش تلفيقى‌ كه در آن از هر دو روش بيرون متنى و درون متنى استفاده مى‌شود.

چنانكه گذشت هيچكدام از روش‌هاى بيرون متنى به تنهايى در تعيين دقيق قلمرو قرآن كريم كافى نيست. بهترين و مطمئن‌ترين روش به‌دست آوردن قلمرو قرآن كريم مراجعه به خود قرآن كريم و بهره‌گيرى از روايات است؛ زيرا قرآن كه خود را نور[١] و وسيله هدايت‌[٢] و بيانگر همه چيز[٣] معرفى مى‌كند، به يقين قلمرو بيانات خود را نيز آشكارا بيان كرده است. بنابراين با روش درون‌

[١] .« قَدْ جاءَكُمْ مِنَ اللَّهِ نُورٌ» مائده، آيه ١٥.

[٢] .« شَهْرُ رَمَضانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ هُدىً لِلنَّاسِ» بقره، آيه ١٨٥.

[٣] .« تِبْياناً لِكُلِّ شَيْ‌ءٍ» نحل آيه ٨٩.