معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ١٣٠ - جمعبندى

اين اندازه كه در اين آيات ذكر شده با آنچه در عهد عتيق مطرح گرديده، سازگارى دارد.[١]

اما كنده شدن تمام كوه از زمين و واژگونى آن ميان زمين و آسمان را نه قرآن بيان كرده و نه در روايتى معتبر نقل شده است. در هر صورت مى‌توان گفت آن قطعه كوه بر فراز سر آنان قرار گرفته است؛ و جمله‌ وَ رَفَعْنا فَوْقَكُمُ الطُّورَ به معناى بالاى سر از يك سمت (با تكيه بر دامنه كوه) است نه مفهومى ديگر.[٢]

جمع‌بندى‌

در اين پژوهش به بررسى ديدگاه آيت‌الله معرفت درباره آراى مستشرقان پرداختيم. آن محقق فقيد، در آثار علوم قرآنى خويش اقوال‌ يوسف درّة الحدّاد، تسدال‌، بلاشر، گلدزيهر، هرشفلد، ريچارد بل‌ و نولدكه‌ را در مباحث علوم و معارف قرآنى مطرح و نقد كرده است، بى آنكه به فحاشى و پرخاشگرى عليه آنان بپردازد.

در مورد چاپ قرآن توسط مستشرقان به گزارش صرف بسنده كرده است.

شبهه اقتباس قرآن از تورات‌ را بر اساس ادله عقلى و نقلى پاسخ داده است. موضوع «قرآن و اناجيل» را بر پايه كتب عهدين و نيز مستندات تاريخى به نقد كشيده است. اشكال‌ بلاشر در زمينه نقش‌ زيد در جمع قرآن را چنين پاسخ داده كه علماى اهل سنّت، براى‌ زيد ويژگى‌هاى اغراق‌آميزى نقل كرده و به نادرست او را بزرگ‌تر از جايگاه اصلى خويش جلوه داده‌اند و از سوى ديگر كارى كه او انجام داد، عمل پيچيده و تخصّصى نبوده است.

در پاسخ به‌ گلدزيهر در باب تحريف قرآن، به اثبات اين مهم پرداخته‌اند كه «قرآن» و «قرائات» دو حقيقت متغايرند؛ حال آنكه‌ گلدزيهر بين اين دو خلط كرده و به خطا خواسته است كه از اختلاف قرائات، تحريف قرآن را نتيجه بگيرد.

[١] . ر. ك: سفر خروج، ١٩/ ١٤ تا ١٩.

[٢] . محمدهادى معرفت، شبهات و ردود حول القرآن الكريم، صص ٧٧- ٧٢.