معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ١٦٨ - يادآورى

وَ اصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ فَإِنَّكَ بِأَعْيُنِنا؛[١]

شكيبا باش در پيشگاه فرمان پروردگارت.

و هرگز خداوند او را به خود رها نمى‌كند و نمى‌گذارد در چنگال اهريمن اسير گردد. آنانى كه گمان كرده‌اند شيطان آياتى را بر زبان پيامبر القا كرده است، نه شناختى از خداوند متعال و توحيد داشته‌اند و نه از قرآن و نه از پيامبر اسلام. از دقت در مقوله وحى، توحيد، و نبوّت در مى‌يابيم كه قرآن كريم و وحى، نگينى نيست كه «گاه‌گاه بر او دست اهرمن باشد».[٢]

يادآورى‌

در اينجا بايسته است اين نكته يادآورى شود كه هرچند بسيارى از خاورشناسان كوشيده‌اند از اين داستان در جهت اثبات ديدگاه خود سود جويند، اما سستى پايه‌هاى اين استدلال به حدى است كه گروهى از آنان را كه از اندك انصافى برخوردار بوده‌اند، واداشته است به بى‌پايگى آن اعتراف كنند. نويسنده مقاله قرآن‌ دايرةالمعارف اسلام‌ مى‌گويد:

اغلب نويسندگان غربى كه اين داستان (آيات شيطانى) را نقل كرده‌اند، آن را به‌عنوان واقعه‌اى تاريخى پذيرفته‌اند، زيرا احتمال جعلى بودن آن را غيرقابل تصور مى‌دانند. اگر چه احتمال اساسى تاريخى براى اين داستان وجود دارد، اما در شكل كنونى‌اش مطمئناً از مجعولات تفسيرى بعدى است، برخلاف آنچه در داستان ادّعا شده آيات ١- ٢٠ سوره ٥٣ [نجم‌] و پايان سوره از يگانگى (پيوستگى) برخوردار نيستند. آيه ٥٢ سوره ٢٢ [وَ ما أَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِكَ مِنْ رَسُولٍ وَ لا نَبِيٍّ إِلَّا إِذا تَمَنَّى أَلْقَى الشَّيْطانُ فِي أُمْنِيَّتِهِ ...] بعد از آيات ٢٧- ٢١ سوره ٥٣ [والنجم‌] نازل شده است و تقريباً با اطمينان مى‌توان گفت مدنى است و بسيارى از جزئيات داستان از قبيل مسجد، سجده و جزئيات ديگرى كه ذكر نكرديم متعلق به دوران مكه نيست. كائتانى‌ و جى‌برتون‌ از جهات ديگرى تاريخى بودن اين داستان را مورد مناقشه قرار داده‌اند. كائتانى‌ از جهت ضعف اسناد در آن مناقشه كرده‌

[١] . طور، آيه ٤٨.

[٢] . محمدهادى معرفت، التمهيد فى علوم القرآن، ج ١، صص ٩٨- ٨٥؛ محمدهادى معرفت، علوم قرآنى، صص ٤٢- ٣٦ با تلخيص و اختصار.