معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣٢٨ - خاورشناسان و تاريخگذارى قرآن

شش طبقه بسنده كنند.

طبقه‌بندى چهار دوره‌اى در ميان ساير طبقه‌بندى‌ها طرفدار بيشترى پيدا كرد. به اين طبقه‌بندى، نخست‌ ويل‌[١] و سپس‌ نولدكه‌،[٢] شوالى‌،[٣] رودول‌،[٤] درنبورگ‌[٥] و بلاشر[٦] اقبال كردند.[٧]

ويل‌، خاورشناس آلمانى در كتابى به نام‌ مقدمه تاريخى- انتقادى بر قرآن‌[٨] مطالب خود را عرضه كرد و در آن سوره‌هاى قرآن را به سه گروه مكى و يك گروه مدنى طبقه‌بندى كرد. او هر گروه را به ترتيب به يكى از اين فواصل زمانى متعلق دانست: مبعث تا هجرت به حبشه (٥- ١ بعثت)؛ از هجرت به حبشه تا بازگشت حضرت‌ محمد (ص) از طائف (١٠- ٥ بعثت)؛ از اين تاريخ تا هجرت پيامبر (ص) به مدينه (١٣- ١٠ بعثت) و از اين زمان تا وفات آن حضرت (١٠- ١ هجرت).

او براى طبقات چهاردوره‌اى خود مشخصاتى را به اين شرح ذكر كرد:

سوره‌هاى طبقه اول اغلب آياتى كوتاه و داراى سجع و شاعرانه، همراه با تشبيه و تمثيل و همراه با تهديد دارند و بيشتر با سوگند شروع شده‌اند.

سوره‌هاى طبقه دوم آياتى بلندتر و با سجع كم‌تر و همچنان شاعرانه و همراه با تهديد دارند. نيز در آن‌ها آيات و نشانه‌هاى خدا در طبيعت و نام «رحمن» و اوصاف بهشت و دوزخ ذكر شده است.

سوره‌هاى طبقه سوم، آياتى بلندتر و كم سجع‌تر از طبقه قبلى دارند؛ اما

[١] .Weill

[٢] .Noldeke

[٣] .Schwally

[٤] .Rodwell

[٥] .Derenbeurg

[٦] .Blachere

[٧] . صبحى صالح، مباحث فى علوم القرآن، صص ١٧٨- ١٧٥ و راميار؛ تاريخ قرآن، صص ٦٢٤- ٦١٩ و ٦٦٧- ٦٦٥؛ بلاشر، در آستانه قرآن، صص ٢٨٧- ٢٧٣؛ محمد خليفه، الاستشراق و القرآن الكريم، صص ٣٧٤- ٣٧١ و ١١٠- ١٠٧؛ نكونام، درآمدرى بر تاريخ‌گذارى قرآن، صص ٢٣- ١٢.

[٨]

. Historisch- Kritische Einleitung in der Koran, Bielefeld, ٤٤٨١.