معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ١٧٦ - خاستگاه شبهه اثرپذيرى قرآن از فرهنگ زمانه

راه آن‌ها را به جلو هموار كرد. بايد عبارت‌ها را به سطح هضم مخاطبان تنزّل داد و از استعاره و كنايه و تشبيهات و الفاظ معمول آن‌ها بهره گرفت؛ هرچند گاه شبهه يا متشابهى را پديد آورد. ارتباط آيات قرآن با فرهنگ و مجموعه باورها و رفتار و عادت و سنّت‌ها و بدعت‌هاى معاصران نزول با هدف داورى، پيرايش و تأييد ابعادى از فرهنگ صورت گرفت.

در پرتو اين تعامل؛ زمينه نورانى شدن جان مردم و جامعه فراهم و زندگى رنگ الهى يافت:

صِبْغَةَ اللَّهِ وَ مَنْ أَحْسَنُ مِنَ اللَّهِ صِبْغَةً وَ نَحْنُ لَهُ عابِدُونَ.[١]

خاستگاه شبهه اثرپذيرى قرآن از فرهنگ زمانه‌

به‌رغم آن‌كه ترديدى در اثرگذارى قرآن بر فرهنگ زمانه وجود ندارد، امّا سختن گفتن قرآن به سبك فرهنگ محاوره عرب معاصر و به دنبال آن و تغييراتى كه گاه در باورها و اعتقادات در فرهنگ امروز مشاهده شده است؛ برخى شبهه تأثيرپذيرى قرآن از فرهنگ عصر نزول را مطرح كرده‌اند.

توافق زبان رسول با مخاطبان اوليه در ارتباط سريع صريح و مؤثر دخالت دارد و به همين علّت هيچ رسولى جز به زبان قومش مبعوث نشد:

وَ ما أَرْسَلْنا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا بِلِسانِ قَوْمِهِ لِيُبَيِّنَ لَهُمْ.[٢]

شيخ طوسى‌ (ره) توضيح مى‌دهد:

خداوند بلند مرتبه خبر مى‌دهد كه در زمان‌هاى گذشته پيامبرى را به سوى قومى نفرستاده، جز به زبان قومش، تا آن‌گاه كه چيزى را براى آنان بيان مى‌كند، آن را درك كنند. نيازمند مترجمى نباشد.[٣]

همان‌طور كه رسول برانگيخته شده اسلام، عرب قريشى بود و با زبان قومش سخن مى‌گفت، قرآن نازل شده با مردم معاصر نزول ارتباط برقرار كرد.

[١] . بقره، آيه ١٣٨« رنگ خدايى است و چه و كسى بهتر از خدا رنگ مى‌زند و ما بندگان اوئيم.

[٢] . ابراهيم، آيه ٤.« ما هيچ رسولى را جز به زبان مردمش نفرستاديم تا بتواند براى آنان‌[ حقايق را] بيان كند».

[٣] . محمد بن حسن طوسى، تبيان، ج ٦، ص ٢٧٣.