معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٢٤٤ - نقد تطبيقى

مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ عَنْهُ حاجِزِينَ.[١]

و خداوند نيز پيامبر را اين‌گونه امتحان نمى‌كند كه شيطان را در وحى و رسالت پيامبر نفوذ دهد، چرا كه در نفس وحى خطا و فساد راه ندارد.

احتمال دوم كه شيطان گفته باشد نيز باطل است، چرا كه شيطان از ساحت قدسى قرآن كريم رانده شده است و به همين جهت نخستين سخن قارى هنگام قرائت قرآن‌ أَعُوذُ بِاللّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ‌ است و شيطان هيچ‌گونه توانايى دخل و تصرفى در آيات ندارد:

إِنَّهُمْ عَنِ السَّمْعِ لَمَعْزُولُونَ.[٢]

بنابراين در محضر پيامبر و قرآن كريم، شيطان نمى‌تواند دخالت و تصرف كند[٣] اما آياتى كه‌ يوسف درّة الحداد مطرح كرده است كه شيطان مى‌تواند در وحى وسوسه و تصرف كند در بحث خطاناپذيرى وحى گذشت كه شيطان هيچ‌گونه تصرف و دخالتى در وحى نمى‌تواند داشته باشد. افزون بر آن، آيه شريفه ٥٢ از سوره حج كه به آن استدلال كرده است، نه تنها بر دخالت شيطان بر پروسه وحى دلالتى ندارد، بلكه متن آن بر عصمت پيامبران نيز دلالت مى‌كند، خداوند مى‌فرمايد:

وَ ما أَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِكَ مِنْ رَسُولٍ وَ لا نَبِيٍّ إِلَّا إِذا تَمَنَّى أَلْقَى الشَّيْطانُ فِي أُمْنِيَّتِهِ فَيَنْسَخُ اللَّهُ ما يُلْقِي الشَّيْطانُ ثُمَّ يُحْكِمُ اللَّهُ آياتِهِ وَ اللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ.

هيچ پيامبرى را پيش از تو نفرستاديم مگر اينكه هرگاه آرزو مى‌كرد (اهدافش پيش ببرد) شيطان در آن القائاتى مى‌نمود، اما خداوند القائات شيطان را از بين مى‌برد سپس آيات خود را استحكام مى‌بخشد.

تمنّى‌ به دو معنا آمده است:

١. درخواست كردن چيزى كه انسان آن را دوست دارد؛ چه ممكن باشد يا ممتنع، مانند آرزوى فقير كه ثروتمند شود يا بى‌فرزند داراى فرزند شود و مانند آرزوى اينكه انسان قرن‌ها زنده بماند يا اصلًا نميرد و اصل آن به معناى تقدير

[١] . حاقه، آيات ٤٤ تا ٤٧.

[٢] . شعراء، آيه ٢١٢.

[٣] . فضل حسن عباسى، قضايا قرآنيه فى الموسوعة البريطانيه، صص ١٢٢ و ١٢٣.