تقريرات فلسفه امام خمينى قدس سره - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٤٨٥ - توضيحى پيرامون سعداء، اشقيا و متوسطين

آخرتى هم قائلند، اما از مرتبه حيوانيت بيرون نرفته‌اند و در همان تجرد برزخى هستند، اينها گرچه از پيغمبران تبعيت مى‌كنند، ولى به همان جنبه حيوانى نظر دارند و مى‌خواهند از آتش برهَند و به لذات برسند، اين دسته گرچه به واسطه عمل به دستور شريعت، به سعادتى كه ظاهر شريعت خبر داده- يعنى‌ «جَنَّاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ»؛ [١] گلابى، سيب، قصور و حور- مى‌رسند؛ ولى اين موجب نمى‌شود كه آنها بالاتر از سعادت برزخى حيوانى داشته باشند؛ زيرا نمى‌توان گفت كه چون جماعشان مثلًا پانصد سال طول مى‌كشد، از حيوانات بالاتر هستند، بلكه توغّل آنها در حيوانيت بيشتر است، و لذا نمى‌توان گفت كه چون جماع شتر يك ساعت و يا دو ساعت مثلًا طول مى‌كشد و يا چون سگها جماع طولانى‌تر دارند، آنها از مرتبه حيوانيت بالاترند، البته اين دسته به كمال سعادت حيوانى مى‌رسند، ولى به سعادت عقلانى نمى‌رسند، و چون اكثر مردم از اين مرتبه بالاتر نمى‌روند و قرآن هم نوعاً صحبتش با اكثر مردم است، آنها را به اين گونه نعم و جنات وعده مى‌دهد، اما با دسته‌اى كه به غايت قليل هستند، به ندرت و به نحو رمز وعده مى‌دهد و مى‌گويد: «يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ^ ارْجِعِي إِلى‌ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً^ فَادْخُلِي فِي عِبادِي^ وَ ادْخُلِي جَنَّتِي» [٢] اين‌ «جَنَّتِي» با «جَنَّاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ» خيلى فرق دارد.

توضيحى پيرامون سعداء، اشقيا و متوسطين‌

مثل گروه اول، آن دسته‌اى هستند كه به اديان ديگر معتقد بودند، ولى اعتقاد نداشتند كه غير از دين آنها دينى وجود داشته باشد و عمر خود را در آن مسلك گذرانده و به ظواهر آن عمل كرده‌اند؛ چون هيچ استبعادى ندارد كه اين دسته اشخاص هم داخل جنت و بهشت گردند.

در روايات ما آمده است كه خداوند متعال براى بهشت، هفت در قرار داده است از

[١] آل عمران (٣): ١٩٨.

[٢] فجر (٨٩): ٢٧- ٣٠.