تقريرات فلسفه امام خمينى قدس سره - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٢٧٥ - استدلال بر تعدد نفس به واسطه تعدد قوا

مشاهده مى‌نماييم: قوه تغذيه و قوه ناميه و قوه مولّده؛ قوه‌اى در آن است كه از زمين مواد لايقه را جذب مى‌كند و آب و شيره زمين را داخل جسم خود مى‌نمايد و اگر اين قوه نبود، نمى‌توانست آبها و مواد ارضى را به خود جذب نمايد، حال كه مى‌بينيم جذب، در نباتات اتفاق مى‌افتد، مى‌دانيم كه يقيناً قوه‌اى مشغول اين كار است.

در نباتات بالضروره يك قوه ديگر را نيز كشف مى‌كنيم و آن عبارت از قوه ناميه است؛ كه اين جسم را نمو مى‌دهد و آنچه از مواد و مياه به اين درخت وارد مى‌شود آن را به طور عادلانه تقسيم مى‌كند؛ سهمى از آب مجذوب را براى برگها مصرف مى‌نمايد و قسمتى از غذا را به تنه درخت مى‌دهد و قسمتى را به مصرف طول قد درخت مى‌رساند به طورى كه نه تنه ضخيم و قد كوتاه باشد و نه قد دراز و تنه ضعيف و نازك كه نتواند تحمل شاخه‌ها و برگها را بكند، بلكه به يك نسبت متناسب و عادلانه بين ابعاد ثلاثه- از طول و عمق و عرض- تقسيم مى‌نمايد.

و باز در درخت يك قوه‌اى بالضروره به نام قوه مولّده هست كه هسته را براى بقاى نوع افراز مى‌كند و ميوه دادن، مقدمه تحصيل و افراز آن هسته است، نه اينكه غايت اين درخت از ميوه دادن انتفاع مردم باشد، بلكه نظر به خود دارد كه ابقاى نوع نمايد و مقدمه افراز، همان ميوه دادن است تا در آن ميوه، هسته را- كه مقصود توليد آن است- براى توليد مثل افراز كند، اين اصولى كه در نباتات و درختها هست، عيناً در حيوان هم موجود است.

بلى، در حيوان كيفيت اين اصول با كيفيت آن در نبات فرق دارد، گرچه در اصل اين اصول با هم شريك هستند؛ مثلًا كيفيت تغذيه در حيوان با كيفيت تغذيه در نبات فرق دارد، در نباتات كيفيت تغذيه به اين نحو بود كه از ريشه‌ها غذا وارد مى‌شد ولى در حيوان از دهان وارد مى‌شود، و اين فقط فرق در كيفيت است، ولى در اصل تغذيه، عيناً مثل نبات است كه از مواد استغذاء مى‌كند و داخل جسم خود مى‌نمايد.