معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣٣١ - خاورشناسان و تاريخگذارى قرآن

سوره‌هاى توصيفى (توصيف نشانه‌هاى الهى در طبيعت و مواهب آن) مانند رحمن، و سوره‌هاى تشريعى (تشريع احكام عبادى، قضايى و حقوقى) مانند انعام. او طبقه‌بندى‌اش را در كتابى به نام‌ تحقيق تازه درباره تركيب و تفسير قرآن‌[١] گزارش كرد.[٢]

گريم‌[٣] خاورشناس آلمانى بر خلاف‌ موير از طبقات دوره مكى كاست و سوره‌هاى اين دوره را به دو طبقه تقسيم كرد. او طبقه‌بندى‌اش را تقريباً بر اساس همان معيارهاى سه‌گانه‌ ويل‌ و پيروانش سامان داد. در طبقه اول، سوره‌هاى مسجع و با مضامين توحيدى و اخروى و در طبقه دوم، سوره‌هاى خالى از سجع و حاوى مضامينى درباره نشانه‌هاى الهى در طبيعت و قصص پيامبران را قرار داد. او كار خود را در كتابى به نام‌ محمد[٤] عرضه كرد.[٥]

بل‌[٦] خاورشناس انگليسى از ميان معيارهاى سه‌گانه تنها به مضامين سوره‌ها تكيه كرد؛ اما طبقه‌بندى خاصى از قرآن به‌دست نداد. تنها شكل‌گيرى قرآن را طى سه مرحله دانست و به ترتيب نام‌هاى «آيه»، «قرآن» و «كتاب» را بر آن‌ها نهاد. مرحله آيه را مربوط به دوره مكى از آغاز تا اواخر اين دوره دانست و شامل سفارش‌هايى در زمينه عبادت پروردگار معرفى كرد. مرحله قرآن را متعلق به اواخر دوره مكى تا اواخر سال دوم هجرت دانست و حاوى متونى ويژه عبادات معرف كرد و مرحله كتاب را از سال سوم هجرت به بعد به حساب آورد. به پندار او پيامبر اسلام (ص) قرآن را بعد از جنگ بدر كرد و در

[١]

. New Researches into Composition and Exegesis of Qoran, London, ٢٠٩١.

[٢]

. A. T. WElCH; AL- KURAN, THE ENCYCLOPAEDIA OF ISLAM, V; GERHARD BOWERING, CHRONOLOGY AND THE QURAN, ENCYCLOPAEDIA OF QURAN.

بلاشر، در آستانه قرآن، صص ٢٨١- ٢٧٧.

[٣] .Grimme

[٤] .٢٩٨١ -٥

[٥]

. A. T. WElCH; AL- KURAN, THE ENCYCLOPAEDIA OF ISLAM, V; GERHARD BOWERING, CHRONOLOGY AND THE QURAN, ENCYCLOPAEDIA OF QURAN.

بلاشر، در آستانه قرآن، صص ٢٨١- ٢٧٧.

[٦] .Bell