معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣٢٩ - خاورشناسان و تاريخگذارى قرآن

ديگر چندان شاعرانه و تهديدآميز نيستند؛ اما همچنان در آن‌ها اوصاف بهشت و دوزخ به چشم مى‌خورد؛ به علاوه در آن‌ها اخبار پيامبران با تفصيل بيشترى آمده است.

سوره‌هاى طبقه چهارم بيشتر در زمينه رويدادهاى بعد از هجرت و قدرت سياسى روزافزون پيامبر اسلام (ص) است. طول آيات و سوره‌ها نيز از طبقات قبل بيشتر است.

او در طبقه‌بندى خود چندان به روايات تكيه نكرده است. براى مثال او جز در سوره‌هاى طبقه اول كه تا حدودى از روايات ترتيب نزول سود برده، در سوره‌هاى ساير طبقات چندان به اين روايات توجه نكرده است.

معيارهاى او در طبقه‌بندى سوره‌ها به‌طور عمده سه چيز است:

الف. سبك سوره‌ها مثل: كوتاهى و بلندى آيات، مسجع يا منثور بودن، و نيز ميزان تشبيهات و استعارات، لينت و شدت؛

ب. مضمون سوره‌ها مانند: اوصاف بهشت و دوزخ، نشانه‌هاى الهى در طبيعت، داستان‌هاى پيامبران و رويدادهاى پس از هجرت؛

ج. اشارات قرآن به حوادث تاريخ‌دار. نظر به اين كه اشاره به رويدادهاى تاريخ‌دار در سوره‌هاى مكى به ندرت و اغلب در سوره‌هاى مدنى به چشم مى‌خورد.

بايد گفت: به‌طور عمده معيارهاى طبقه‌بندى او سبك و مضمون سوره‌هاى قرآن بوده است.[١]

تلاش‌ ويل‌ مورد توجه خاورشناسان ديگرى چون‌ نولدكه‌، شوالى‌، رودول‌، درنبورگ‌ و بلاشر واقع شد. آنان معيارهاى سه‌گانه و نظام چهار طبقه‌اى او را پذيرفتند؛ اما ترتيبى كه از سوره‌هاى قرآن به‌دست دادند، در بسيارى از موارد با ترتيب او تفاوت داشت. نولدكه‌- كه او نيز مانند ويل‌ آلمانى بود- طبقه‌بندى‌

[١]

. A. T. WElCH; AL- KURAN, THE ENCYCLOPAEDIA OF ISLAM, V; GERHARD BOWERING, CHRONOLOGY AND THE QURAN, ENCYCLOPAEDIA OF QURAN

بلاشر، در آستانه قرآن، صص ٢٧٧- ٢٨١.