معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٢٣٠ - ١ داستان ورقة بن نوفل

چگونه ممكن است پيامبرى كه به مدارج عالى كمال صعود كرده و از مدت‌ها پيش نويد نبوت را در خود احساس كرده است، حقيقت نبوت را در آغاز وحى كه مهم‌ترين زمان بعثت است درك نكند و به خود شك كرده و احساس نگرانى كند و خود را به جنون و كهانت متهم نمايد؛ سپس با تجربه يك زن و پرسش يك مرد كه اندك سوادى دارد[١] و تأكيد وى، اين نگرانى رفع شده و او به نبوت خود اطمينان پيدا كند كه پيامبر است؟

اين افسانه ساختگى در متون اسلامى وارد شده و مخالفان همچنين خاورشناسان آن را دستاويز قرار داده‌اند.

به همين علت‌ اميل دورمنگهايم‌ معتقد است كه پيامبر با ورقة بن نوفل‌ ملاقات داشته و اصول دين خود را از وى گرفته است. از مستشرقان معاصر مونتگمرى وات‌ نيز همين نظريه را پذيرفته است. افزون بر آن، وات‌ در امى بودن پيامبر تشكيك كرده، چرا كه وى از ورقة بن نوفل‌ تأثير علمى گرفته است!

او يكى از مهم‌ترين منابع وحى را براى پيامبر، ارتباط وى با ورقة در زمان‌ خديجه‌ مى‌داند. او مى‌نويسد:

خديجه‌ دختر عموى ورقة بن نوفل‌ و ورقة مردى با ايمان پيرو آيين مسيحيت بوده است و بدون ترديد خديجه‌ تحت تأثير ورقة قرار گرفته و محمد نيز از آرا و انديشه‌هاى او اخذ كرده است.[٢]

نويسنده آمريكايى، واشنگتن اروينج‌ معتقد است امراض روحى و جسمى و قدرت‌طلبى و وحدت‌گرايى موجب شد تا پيامبر چنين ادعايى كند، به خصوص كه‌ خديجه‌ و ورقة بن نوفل‌ او را تشجيع كردند.

ماكسيم رودنسن‌ گفته است:

پيامبر قبل از اطمينان به درستى وحى شك طويلى كرد كه آيا اين وحى است يا خير؟[٣]

[١] . ر. ك: محمدهادى معرفت، التمهيد فى علوم القرآن، ج ١، ص ٧٧.

[٢] . وات، محمد فى مكه، صص ٧٥- ٧٤ و ٩٣( و نيز ر. ك: دكتر ماضى محمود، الوحى القرآنى فى المنظور الاستشراقى، ص ١١٧).

[٣] . ابراهيم عوضى، مصدر القرآن، دراسة الشبهات المستشرقين و المبشرين حول الوحى المحمدى، صص ٢٣- ١٣.