تلبيس خود را بر وى تحميل كرده است! پيامبر (ص) از اين امر به شدت ناراحت گرديد و از جان خود سير گرديد. گفت: «عجبا! بر خدا دروغ بسته‌ام، چيزى گفته‌ام كه خدا نگفته است. آه چه بدبختى بزرگى».

بنا بر برخى نقل‌ها پيامبر (ص) به جبرئيل گفت: «آن كه اين دو آيه را بر من خواند، در صورت به تو مى‌مانست». جبرئيل گفت: پناه بر خدا! چنين چيزى هرگز نبوده است. بعد از آن حزن و اندوه پيامبر (ص) بيشتر و جانكاه‌تر گرديد. گويند: در همين باره، آيه زير نازل شد:

وَ إِنْ كادُوا لَيَفْتِنُونَكَ عَنِ الَّذِي أَوْحَيْنا إِلَيْكَ لِتَفْتَرِيَ عَلَيْنا غَيْرَهُ وَ إِذاً لَاتَّخَذُوكَ خَلِيلًا، وَ لَوْ لا أَنْ ثَبَّتْناكَ لَقَدْ كِدْتَ تَرْكَنُ إِلَيْهِمْ شَيْئاً قَلِيلًا، إِذاً لَأَذَقْناكَ ضِعْفَ الْحَياةِ وَ ضِعْفَ الْمَماتِ ثُمَّ لا تَجِدُ لَكَ عَلَيْنا نَصِيراً؛[١]

نزديك بود آنان تو را [با نيرنگ‌هايشان‌] از آنچه بر تو وحى كرده‌ايم بفريبند، تا جز آن چه را كه گفته‌ايم به ما نسبت دهى و در آن صورت، تو را به دوستى خود برگزينند و اگر تو را استوار نمى‌داشتيم [و در پرتو مقام عصمت، مصون از انحراف نبودى‌] نزديك بود [لغزش نموده‌] به سوى آنان تمايل كنى. هرگاه چنين مى‌كردى ما دو برابر شكنجه در زندگى دنيا و دو برابر شكنجه پس از مرگ را به تو مى‌چشانيديم، سپس در برابر ما، ياورى براى خود نمى‌يافتى».

اين آيه بر شدّت حزن پيامبر افزود و همواره در اندوه و حسرت به سر مى‌برد تا آن كه مورد عنايت حق قرار گرفت و براى رفع اندوه و نگرانى وى اين آيه نازل شد: وَ ما أَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِكَ مِنْ رَسُولٍ وَ لا نَبِيٍّ إِلَّا إِذا تَمَنَّى أَلْقَى الشَّيْطانُ فِي أُمْنِيَّتِهِ فَيَنْسَخُ اللَّهُ ما يُلْقِي الشَّيْطانُ ثُمَّ يُحْكِمُ اللَّهُ آياتِهِ وَ اللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ؛[٢] پيامبرى را پيش از تو نفرستاده‌ايم مگر آن كه خواسته‌اى داشته باشد كه شيطان در خواسته او القاءاتى نموده، ولى خداوند آن القائات را از ميان برده، پايه‌هاى آيات خود را مستحكم مى‌سازد» آن گاه خاطر وى آسوده گشت و هر گونه اندوه و ناراحتى از وى زايل گرديد.[٣]

اين داستان كه در كتب مشهورى مانند تاريخ طبرى‌، تفسير طبرى‌، طبقات ابن سعد و اسباب التنزيل واقدى‌ نقل شده، به‌طور مكرر مورد استناد خاورشناسان قرار گرفته است.

[١] . اسراء: ٧٥- ٧٣.

[٢] . حج: ٥٢.

[٣] . محمدهادى معرفت، علوم قرآنى، ص ٣٦.