معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت)

(١)

شناسنامه

٣ ص

مقدمه حجتالاسلام و المسلمين علىاكبر رشاد

١٧ ص

(٤)

يادداشت دبير همايش

٢١ ص

(٥)

فصل اول استاد معرفت و عرصههاى نو در حوزه مطالعات قرآنى

٢٧ ص

(٦)

استاد معرفت و زبان قرآن

«زبان قرآن» در قرآن!

٣١ ص

(١٠)

رد ديدگاه بازتاب فرهنگ زمانه در زبان قوم

٣٤ ص

(١١)

قرآن كريم و زبان عرف؛ عرف عام يا خاص

٣٦ ص

(١٢)

عرف خاص در كنار عرف عام

٣٩ ص

(١٣)

چگونگى شكلگيرى عرف خاص در ساحت واژگان

٤٠ ص

(١٤)

شكلگيرى عرف خاص در قرآن و متون دينى

٤١ ص

(١٥)

پرسشهايى در مورد عرف خاص داشتن قرآن

٤٤ ص

(١٦)

زبان قرآن و آرايههاى ادبى

٤٦ ص

(١٧)

زبان ادبى؛ از خيال تا واقعيت

٤٨ ص

(١٨)

گفتارى يا نوشتارى بودن سبك بيانى قرآن

٤٩ ص

(١٩)

نمونهاى از بيان قرآن با تكيه بر قرينه مشافهه و خطاب

٥٠ ص

(٢٠)

نمونهاى از انتقال از موضوعى به موضوعى ديگر

٥٠ ص

(٢١)

اشاره به برخى از عادتهاى ناپسند جاهليت با تكيه بر قراين

٥٢ ص

(٢٢)

قضاياى خارجى به جاى قضاياى حقيقى

٥٣ ص

(٢٣)

مخاطبان خاص در قرآن

٥٦ ص

(٢٤)

پرسشهايى در مورد گفتارى بودن سبك قرآن

بررسى نظريه بطون از نگاه استاد معرفت

مفهومشناسى بطن در لغت

٦٧ ص

(٣٠)

مفهومشناسى بطن در اصطلاح

بطن قرآن در نگاه روايات

٧٢ ص

(٣٣)

درنگى بر اعتبار روايات بطون

٧٣ ص

(٣٤)

تعداد و گستره بطون از منظر روايات

٧٤ ص

(٣٥)

نقش بطون در حيات جاودانه قرآن

٧٥ ص

(٣٦)

چگونگى دلالت ظاهر آيات بر بطون

٨١ ص

(٣٧)

ضوابط راهيابى صحيح به بطون قرآن

استاد معرفت و هرمنوتيك

معناى لغوى هرمنوتيك

٩٢ ص

(٤٣)

معانى اصطلاحى هرمنوتيك

٩٣ ص

(٤٤)

علم هرمنوتيك به مثابه نظريه تفسيركتاب مقدس

٩٤ ص

(٤٥)

علم هرمنوتيك به منزله روششناسى لغوى

٩٤ ص

(٤٦)

علم هرمنوتيك به منزله علم فهم زبانى

٩٤ ص

(٤٧)

علم هرمنوتيك به منزله مبناى روششناختى براى علوم انسانى

٩٥ ص

(٤٨)

علم هرمنوتيك به منزله پديدارشناسى«دازاين» و پديدارشناسى فهم وجودى

٩٥ ص

(٤٩)

علم هرمنوتيك به منزله نظام تأويل

٩٥ ص

(٥٠)

سير تحول هرمنوتيك

1 حقيقت و ماهيت فهم و فرايند پيدايش آن

هرمنوتيك استاد معرفت

2 قاعده مراتب معنا

١٠٣ ص

(٥٨)

3 قاعده جرى و تطبيق

١٠٣ ص

(٥٩)

4 قاعده معنادارى متون

١٠٤ ص

(٦٠)

5 قاعده تناسب آيات قرآن

١٠٤ ص

(٦١)

6 قاعده محكم و متشابه

١٠٦ ص

(٦٢)

7 قاعده ضابطه تأويل

١٠٨ ص

(٦٣)

قرآن و پديده استشراق در آثار آيتالله معرفت(ره)

چاپ قرآن توسط مستشرقان

١١٤ ص

(٦٩)

اقتباس قرآن از تورات

شبهه بلاشر در زمينه جمع قرآن

ديدگاه گلدزيهر درباره تحريف قرآن

١٢٠ ص

(٧٦)

مراجعه ابن عباس در تفسير قرآن به اهل كتاب!

برشمردن دو واژه«قرآن» و«فرقان» در زمره واژگان دخيل

قرآن و اشتباه نحوى

چرا قرآن به مادر عيسى(ع) خواهر هارون اطلاق كرده است؟

انكار هامان، وزير فرعون

تشكيك درباره سامرى

انكار برافراشتن كوه بر فراز بنىاسرائيل

نقد شبهه مصادر قرآن از ديدگاه آيتالله معرفت(ره)

شبهه بر گرفتن قرآن از مسيحيان و يهوديان عربستان

١٣٧ ص

(٩٦)

استدلال خاورشناسان به قرآن

١٣٧ ص

(٩٧)

نشانهاى ديگر بر حقانيت رسالت پيامبر

١٤٠ ص

(٩٨)

داستان ورقة بن نوفل

١٤٢ ص

(٩٩)

داستان ورقة بن نوفل از نگاه خاورشناسان

١٤٢ ص

(١٠٠)

پاسخ ادعاى مستشرقان

١٤٤ ص

(١٠١)

استدلال به شباهتهاى آموزههاى قرآن و عهدين

١٤٨ ص

(١٠٢)

راز برخى همسانىها ميان معارف قرآن و عهدين

١٥٠ ص

(١٠٣)

اختلافات عميق قرآن و عهدين

١٥١ ص

(١٠٤)

اختلاف قرآن و عهدين درباره الوهيت

١٥١ ص

(١٠٥)

مهمترين محورهاى اختلاف قرآن و عهدين درباره پيامبران

افسانه غرانيق يا«آيات شيطانى»

١٦٢ ص

(١٠٩)

خاورشناسان و افسانه غرانيق

١٦٤ ص

(١١٠)

نقد افسانه«آيات شيطانى»

قرآن و فرهنگ زمانه از ديدگاه استاد معرفت

تربيتمدارى گزارههاى قرآنى

١٧٤ ص

(١١٦)

خاستگاه شبهه اثرپذيرى قرآن از فرهنگ زمانه

بررسى نمونههاى ادعايى تأثيرپذيرى قرآن از فرهنگ زمانه

6 تفاوت ديه زن و مرد در نظام اسلامى

11 عيوب موجب فسخ در ازدواج

١٩٧ ص

(١٣١)

12 تنبيه بدنى زنان

1 ذات و باطن انسان

٢١٥ ص

(١٥٠)

2 صفات و غرائز انسان

٢١٧ ص

(١٥١)

3 انسان و ادراك ظاهرى

1 وحى و علم حضورى

ديدگاههاى دانشمندان اسلامى

٢٢٧ ص

(١٦٠)

1 داستان ورقة بن نوفل

الف ناسازگارى با مبانى دين

٢٣١ ص

(١٦٣)

ب بررسى سندى و تناقضات محتوايى

٢٣٢ ص

(١٦٤)

2 افسانه غرانيق(آيات شيطانى)

٢٣٤ ص

(١٦٥)

ديدگاههاى دانشمندان

٢٣٧ ص

(١٦٦)

1 ناسازگارى محتواى حديث با سوره نجم

٢٤٠ ص

(١٦٧)

2 ناسازگارى با مقام عصمت

٢٤١ ص

(١٦٨)

3 ناسازگارى افسانه غرانيق با ديگر مضامين قرآن

نقد ديدگاه درة الحداد

٢٥٥ ص

(١٧٣)

قلمرو و جامعيت قرآن

3 1 روش كشف جامعيت قرآن

2 ادله و شواهد جامعيت قرآن كريم

٢٧٠ ص

(١٨٢)

1 2 دليل برون متنى

٢٧٠ ص

(١٨٣)

2 2 ادله و شواهد درون متنى

٢٧١ ص

(١٨٤)

1 2 2 آيات بيانگر اوصاف قرآن

٢٧١ ص

(١٨٥)

2 2 2 آيات بيانگر جامعيت قرآن كريم

1 3 نقد ديدگاه حداكثرى

٢٧٩ ص

(١٨٨)

2 3 نقد ديدگاه حداقلى

1 4 قلمرو افرادى و زمانى قرآن

٢٨٣ ص

(١٩١)

2 4 قلمرو موضوعى قرآن كريم

٢٨٤ ص

(١٩٢)

3 4 نسبت قلمرو قرآن و قلمرو دين اسلام

٢٨٥ ص

(١٩٣)

4 4 نسبت قلمرو قرآن با قلمرو سنت

٢٨٦ ص

(١٩٤)

عرضه به پيشگاه استاد

نسخ مشروط از منظر استاد معرفت

تاريخچه و ديدگاهها

٣٠٥ ص

(٢٠٥)

الف منكران وقوع نسخ در قرآن

٣٠٦ ص

(٢٠٦)

ب موافقان وقوع نسخ در قرآن

1 بردهدارى در قرآن

٣١١ ص

(٢١٠)

2 زدن زنان(فاضربوهن)

4 آيات صفح و قتال

جمعبندى و نتيجهگيرى

٣١٧ ص

(٢١٥)

تاريخگذارى قرآن از ديدگاه آيتالله معرفت

2 سبب روىآورى به تاريخگذارى قرآن

٣٢٠ ص

(٢١٨)

3 اهميت تاريخگذارى قرآن

٣٢١ ص

(٢١٩)

مسلمانان و تاريخگذارى قرآن

٣٢٤ ص

(٢٢٠)

خاورشناسان و تاريخگذارى قرآن

٣٢٧ ص

(٢٢١)

مشخصه يك وحى مستقل قرآنى

٣٣٣ ص

(٢٢٢)

چگونگى تقويم جاهلى و تأثير آن در تاريخگذارى قرآن

جايگذارى آيات در سورهها

٣٥١ ص

(٢٢٧)

مضامين و سبكهاى قرآن

٣٥٥ ص

(٢٢٨)

روايات اسباب نزول

٣٥٨ ص

(٢٢٩)

روايات ترتيب نزول

٣٦١ ص

(٢٣٠)

روايات مكى و مدنى

٣٦٣ ص

(٢٣١)

روايات ناسخ و منسوخ

٣٦٥ ص

(٢٣٢)

آيتالله معرفت و ترجمه قرآن

3 ترجمه قرآن بين امكان و امتناع

٣٧٦ ص

(٢٣٨)

4 ترجمه قرآن بين جواز و منع

٣٨١ ص

(٢٣٩)

5 اهميت و ضرورت ترجمه قرآن

فصل دوم استاد معرفت و مباحث ميانرشتهاى و تطبيقى

٣٨٧ ص

(٢٤٣)

رابطه فقه و قرآن در نگاه آيتالله معرفت

جايگاه تشريع احكام در قرآن

مفهوم آياتالأحكام

٣٩٣ ص

(٢٤٩)

نگاه ويژه استاد معرفت

٣٩٤ ص

(٢٥٠)

بينش و دانش فقهى در بينش استاد

٣٩٦ ص

(٢٥١)

ماهيت فقهپژوهى قرآنى

٣٩٦ ص

(٢٥٢)

آياتالأحكام يا أحكامالآيات؟

٣٩٨ ص

(٢٥٣)

أقسام آياتالأحكام

٣٩٩ ص

(٢٥٤)

آياتالمقاصد و رأى استاد

نگاه ويژه استاد معرفت

٤٠٤ ص

(٢٥٨)

وضعيت نسخ در آيات فقهى

٤٠٥ ص

(٢٥٩)

مبانى فهم فقهالقرآن

٤٠٨ ص

(٢٦٠)

قلمرو احكام در قرآن

٤١٠ ص

(٢٦١)

اقسام احكام و حقوق

اقتصاد قرآنى از ديدگاه آيتالله معرفت(ره)

قلمرو اقتصاد از منظر آيتالله معرفت

٤١٨ ص

(٢٦٦)

آموزههاى اقتصاد اسلامى

2 مجموعهاى از اصول و قواعد اساسى

4 الگوهاى رفتارى در سه حوزه توليد، توزيع و مصرف

1 خداشناسى و اقتصاد

2 1 ربوبيت پيوسته و دائمى

٤٢٧ ص

(٢٧٦)

3 1 قيوميت پيوسته و گسترده

٤٢٧ ص

(٢٧٧)

4 1 احاطه پيوسته و گسترده

٤٢٨ ص

(٢٧٨)

2 جهانشناسى و اقتصاد

٤٢٩ ص

(٢٧٩)

پيامدهاى اقتصادى جهانشناسى قرآنى

٤٣١ ص

(٢٨٠)

3 انسانشناسى و اقتصاد

٤٣٢ ص

(٢٨١)

تفسير مادىگرايانه از سعادت و لذت

٤٣٥ ص

(٢٨٢)

فقر گسترده آثار واقعى اين ديدگاه

٤٣٦ ص

(٢٨٣)

تحليل نفع شخصى و سعادت در آموزههاى قرآنى

٤٣٧ ص

(٢٨٤)

نتايج اقتصادى تفسير قرآنى از سعادت

1 پرهيز از توليد كالاها و خدمات ممنوع

٤٤٢ ص

(٢٨٧)

2 انتخاب گزينه برتر

٤٤٢ ص

(٢٨٨)

3 پرهيز از آسيب رساندن به محيط زيست

٤٤٣ ص

(٢٨٩)

4 فزونى طول عمر كار افراد

٤٤٣ ص

(٢٩٠)

5 رشد مهارت و تخصص

رشد و آبادانى در قرآن

٤٤٦ ص

(٢٩٣)

محدوديتهاى رشد در اقتصاد قرآنى

٤٥١ ص

(٢٩٤)

حق بهرهمندى از امكانات اقتصادى

٤٥٢ ص

(٢٩٥)

بداء از منظر آيتالله معرفت(ره)

بداء در قرآن و روايات

1 علم خداوند به همه اشياء

٤٦٢ ص

(٣٠٤)

2 سلطه الهى بر تمام موجودات

٤٦٣ ص

(٣٠٥)

3 تعيين سرنوشت بر اساس اعمال

آثار اعتقاد به بداء

٤٦٧ ص

(٣٠٨)

لوازم اعتقاد به بداء

٤٦٨ ص

(٣٠٩)

1 رابطه بداء با تقديرات و قضاى الهى

٤٦٨ ص

(٣١٠)

2 رابطه بداء با علم الهى

٤٦٩ ص

(٣١١)

ديدگاه مرحوم آيتالله معرفت(ره) در باب رابطه بداء با علم الهى

٤٧٢ ص

(٣١٢)

3 رابطه بداء با پيشگويىهاى انبيا و اولياى الهى

نزاهت پيامبران از ديدگاه آيتالله معرفت

1 منزلت پيامبران الهى در قرآن

٤٧٩ ص

(٣١٨)

2 نزاهت پيامبر عظيم الشأن اسلام و قرآن كريم

٤٨٢ ص

(٣١٩)

3 نزاهت حضرت ابراهيم(ع)

٤٩٢ ص

(٣٢٠)

4 نزاهت حضرت نوح(ع)

٤٩٨ ص

(٣٢١)

5 نزاهت حضرت لوط(ع)

٥٠٢ ص

(٣٢٢)

6 نزاهت حضرت يعقوب(ع)

٥٠٧ ص

(٣٢٣)

7 نزاهت حضرت داود(ع)

٥٠٨ ص

(٣٢٤)

8 نزاهت حضرت عيسى(ع)

منابع فارسى و عربى

فهرست آيات و روايات

معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٦ - فهرست

قضاياى خارجى به جاى قضاياى حقيقى ... ٥٣

مخاطبان خاص در قرآن ... ٥٦

پرسش‌هايى در مورد گفتارى بودن سبك قرآن ... ٥٧

نتيجه ... ٦٢

بررسى نظريه بطون از نگاه استاد معرفت ... ٦٥

چكيده ... ٦٥

درآمد ... ٦٦

مفهوم‌شناسى بطن در لغت ... ٦٧

مفهوم‌شناسى بطن در اصطلاح ... ٦٨

بطن در نگاه قرآن ... ٧١

بطن قرآن در نگاه روايات ... ٧٢

درنگى بر اعتبار روايات بطون ... ٧٣

تعداد و گستره بطون از منظر روايات ... ٧٤

نقش بطون در حيات جاودانه قرآن ... ٧٥

چگونگى دلالت ظاهر آيات بر بطون ... ٨١

ضوابط راهيابى صحيح به بطون قرآن ... ٨٤

پاسخ به سه پرسش ... ٨٦

استاد معرفت و هرمنوتيك ... ٩١

چكيده ... ٩١

هرمنوتيك ... ٩١

معناى لغوى هرمنوتيك ... ٩٢

معانى اصطلاحى هرمنوتيك ... ٩٣

علم هرمنوتيك به مثابه نظريه تفسيركتاب مقدس ... ٩٤

علم هرمنوتيك به منزله روش‌شناسى لغوى ... ٩٤

علم هرمنوتيك به منزله علمِ فهمِ زبانى ... ٩٤

علم هرمنوتيك به منزله مبناى روش‌شناختى براى علوم انسانى ... ٩٥

علم هرمنوتيك به منزله پديدارشناسى «دازاين» و پديدارشناسى فهم وجودى ... ٩٥

علم هرمنوتيك به منزله نظام تأويل ... ٩٥

سير تحوّل هرمنوتيك ... ٩٥