معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٤٠٧ - وضعيت نسخ در آيات فقهى

قرآن را دنبال كرد و حتى آيه نجوا كه نسخش تقريباً متفق‌عليه است را نيز نپذيرفت. ايشان در توجيه عدم نسخ آيه نجوا:

يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا ناجَيْتُمُ الرَّسُولَ فَقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيْ نَجْواكُمْ ...[١]

به وسيله آيه پس از آن كه مى‌فرمايد:

أَ أَشْفَقْتُمْ أَنْ تُقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيْ نَجْواكُمْ صَدَقاتٍ فَإِذْ لَمْ تَفْعَلُوا وَ تابَ اللَّهُ عَلَيْكُمْ ...[٢]

مى‌نويسد: اين آيه داراى رسالت جاويدى است كه نسخى در آن رخ نداده است. مسلمانان دوست داشتند با پيامبر (ص) صحبت كنند و اين پيامبر، همان انسان قبل از بعثت است كه روابط معمولى و اخلاق خوبى با مردم داشت؛ اما الآن در مدينه يك زعيم و رهبر دينى و سياسى است و اوقات او متوجه امور مهم است و وقت نشستن معمولى با مردم را ندارد. خداوند با اين آيه مى‌خواست به مسلمانان بفهماند كه در مسائل جزئى، وقت پيامبر را نگيرند؛ مگر آن‌كه امر مهمى باشد كه ارزش صرف مال و وقت را داشته باشد. عرب‌ها متوجه شدند مطلب ارزشمندى ندارند، لذا مراجعه نكردند؛ نه آنكه به خاطر صفت خسيسى صدقه ندادند. مفسّران امروز مى‌گويند اين يك صحنه‌اى بود كه خداوند ايجاد كرد تا پيامى به مسلمانان بدهد، لذا نه ناسخ است و نه منسوخ. اين آيه مى‌فهماند كه در هر امر جزئى نبايد مزاحم مسئولان جامعه شد مگر در امور مهم و با ارزش.[٣]

٧. با عدم نسخ آيه نجوا طبق نظر استاد معرفت، اين آيه از مهم‌ترين آيات فقهى است كه به مهم‌ترين مسأله سياسى جامعه مى‌پردازد. لذا ايشان مى‌گويد: اگر كسى بپرسد آيا حكم حكومتى در قرآن وجود دارد؟ همين آيه را مى‌آوريم. اين سوره كلًا در حال آموزش آداب معاشرت است. از آيه:

يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا تَناجَيْتُمْ فَلا تَتَناجَوْا بِالْإِثْمِ وَ الْعُدْوانِ وَ مَعْصِيَةِ الرَّسُولِ وَ تَناجَوْا بِالْبِرِّ وَ التَّقْوى‌ ...

[١] . مجادله، آيه ١٢.

[٢] . مجادله، آيه ١٣.

[٣] . فصلنامه بينات، سال ١٣٨٥، ش ٤٤، ص ٥٣.