معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٩٣ - معانى اصطلاحى هرمنوتيك

خواهد بود و جايگاه ويژه‌اى در مباحث هرمنوتيكى پيدا خواهد كرد. البته زبان از سه ساحت اظهار و بيان عبارت، ترجمه عبارت از زبانى به زبان ديگر، تبيين و توضيح عبارت برخوردار است و هرمنوتيك به هر سه ساحت زبان توجه مى‌كند.[١]

افلاطون‌ در رساله‌ كراتولوس‌ يا كراتيلوس‌ به پاره‌اى از مباحث زبانى و قواعد هرمنوتيكى پرداخته است. وى از زبان‌ كراتولوس‌ نقل مى‌كند كه نام درست هر چيز، نامى است كه طبيعت به آن داده، نه نامى كه گروهى از مردمان با توافق يكديگر در زبان خود بر آن نهاده‌اند. زيرا هر واژه‌اى را معنايى طبيعى است. هرموگنس‌ نيز به‌ سقراط درباره توافق و قرارداد به‌عنوان معيار درستى معنا سخن مى‌گويد.[٢]

معانى اصطلاحى هرمنوتيك‌

تعاريف گوناگونى براى هرمنوتيك ارائه شده و هر يك از آن‌ها به قلمرو و دامنه حداقلى يا حداكثرى اشاره مى‌كند. پالمر اين معانى را به شرح زير گزارش مى‌دهد:[٣]

پالمر بر اين باور است كه گرچه رواج لفظ هرمنوتيك از قرن هفدهم بوده، لكن عمل تفسير و نظريه‌هاى تأويل- دينى، ادبى و حقوقى- به عهد باستان بر مى‌گردد و حتى ميان عهد عتيق و عهد جديد نسبت هرمنوتيكى وجود دارد تا آنجا كه‌ عيسى‌ با توجه به پيشگويى كتاب‌ها و شرايع انبيا، خود را براى قوم يهود شرح مى‌دهد. و لذا مى‌توان علم كلام را در مقام تأويل كننده تاريخى كتاب مقدس، علم هرمنوتيك دانست.

[١] . محمدرضا ريخته‌گران، منطق و مبحث هرمنوتيك، صص ٢١- ١٧؛ ريچارد پالمر، علم هرمنوتيك، صص ٤٠- ١٧.

[٢] . افلاطون، دوره آثار افلاطون، ج ٢، رساله كراتولوس، صص ٦٩٢- ٦٧٩.

[٣] . ريچارد پالمر، علم هرمنوتيك، صص ٥٤- ٤٢.