معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٦٣ - نتيجه

زبان قرآن پرداخته، برخى از آن‌ها را به اختصار و برخى ديگر را با تفصيل بيشترى به بحث نهاده است.

٢. سه محور عمده از مباحث زبان قرآن در آثار ايشان مطرح شده است: الف. عرفى بودن زبان قرآن؛ ب. گفتارى بودن زبان قرآن؛ ج. ادبى بودن زبان قرآن.

٣. قرآن كريم از زبان متعارف در ميان عرب عصر نزول براى مفاهمه استفاده كرده است. اما در عين حال با استفاده از آرايه‌هاى ادبى، معانى عميقى را نيز در آن تعبيه كرده است كه تنها ژرف‌نگران مى‌توانند بدان دست يازند. به‌رغم استفاده قرآن از عرف عام، قرآن فرهنگ زمانه را بر نتابيده و از باب مجارات در استعمال از واژه‌هاى مستعمل در فرهنگ عرب استفاده كرده است. همچنين در ساحت واژگان، قرآن در بسيارى از موارد داراى زبان خاص به خود است.

٤. اگر زبان را به دو سبك گفتارى و نوشتارى تقسيم كنيم، زبان قرآن، زبانى گفتارى است. تكيه بر قراين مقامى، خاص بودن مخاطبان، و وجود قضاياى خارجى از ويژگى‌ها و پيامدهاى زبان گفتارى قرآن است.

٥. قرآن از آرايه‌هاى ادبى به‌طور فراوان استفاده كرده است. اما استفاده از زبان ادبى به معناى اين نيست كه گزاره‌هاى قرآن خيال‌پردازانه است. بلكه اين گزاره‌ها در عين حال كه ادبى‌اند از واقع گزارش مى‌كنند.