معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٥٦ - مخاطبان خاص در قرآن

مخاطبان خاص در قرآن‌

آيت‌الله معرفت معتقد است كه تنزيل و ظاهر برخى از آيات قرآن از شمول برخوردار نيست و گروه خاصى از افراد در صدر اسلام مورد نظر هستند. به عبارت ديگر، اين قضايا حقيقيه نيستند، بلكه به لحاظ تنزيل، قضاياى شخصيه به شمار مى‌آيند. به‌طور مثال، وقتى كفّار قريش را مورد خطاب قرار مى‌دهد به‌طور قاطع مى‌گويد:

قُلْ يا أَيُّهَا الْكافِرُونَ. لا أَعْبُدُ ما تَعْبُدُونَ. وَ لا أَنْتُمْ عابِدُونَ ما أَعْبُدُ؛[١]

بگو: «اى كافران، آنچه مى‌پرستيد، نمى‌پرستم. و آنچه مى‌پرستم، شما نمى‌پرستيد.»

معلوم است كه مراد از كافران در اين آيه، هر كافرى به‌طور مطلق- در هر زمان و هر مكان- نيست، بلكه تنها كافرانى مورد نظرند كه با تمام وجود در مقابل پيامبر اكرم ايستاده بودند و به انكار ايشان مى‌پرداختند. بنابراين اين آيات قرآن، قضاياى شخصيه به حساب مى‌آيد كه مخصوص افراد حاضر در حال خطاب است.[٢]

آيت‌الله معرفت در اين مورد به كلام علامه‌ طباطبايى‌ استناد مى‌كنند كه در تفسير آيه ششم سوره بقره همين گونه تفسير را ارائه داده‌اند. علامه‌ طباطبايى‌ در تفسير اين آيه در بيان مراد از عبارت‌ الذين كفروا و الذين امنوا در قرآن، ديدگاه قابل تأمّلى دارند. ايشان در تفسير آيه:

إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا سَواءٌ عَلَيْهِمْ أَ أَنْذَرْتَهُمْ أَمْ لَمْ تُنْذِرْهُمْ لا يُؤْمِنُونَ؛[٣]

كسانى كه كافر شدند بر ايشان يكسان است كه بيم دهيشان يا بيم ندهى، ايمان نمى‌آورند.

مى‌گويد:

اينان كسانى هستند كه كفر در دل‌هاشان ريشه كرده، و انكار حق در قلوبشان جاى‌گير گشته، به دليل اين كه در وصف حالشان مى‌فرمايد: انذار كردنت و نكردنت بر ايشان يكسان است، معلوم است كسى كه كفر

[١] . كافرون، آيات ٣- ١.

[٢] . محمدهادى معرفت، التفسير الاثرى الجامع، ج ١، ص ٦٨.

[٣] . بقره، آيه ٦.